Birinci Dünya Savaşı'nda Türkiye Ermenilerinin Rus ordularına katılımına dair yeni belgeler
Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 2011
Koleksiyon özeti
Rus arşiv belgelerine dayanarak Birinci Dünya Savaşı'nda Osmanlı Ermenilerinin Rus ordusundaki gönüllü birliklere katılımını inceleyen Türkçe makale.
Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi'de 2011'de yayımlanan bu makale, Taşnak örgütü ile Çarlık Rusyası yetkilileri arasındaki yazışmalara ve arşiv listelerine dayanarak Osmanlı Ermenilerinin Rus ordusuna ve gönüllü alaylara katılımını belgelemeyi amaçlıyor. Yazar, kaynaklarına dayanarak Ermenilere cephe gerisinde ayaklanma çıkarma ve gönüllü birliklerle Rus işgalini kolaylaştırma şeklinde iki görev yüklendiğini ileri sürüyor. Kafkas cephesi, Rus-Ermeni askerî iş birliği ve savaş dönemi etnik çatışma zemini bakımından koleksiyonun 1918 Kafkas İslam Ordusu bağlamına dolaylı arka plan sağlıyor.
Kaynağın kendi özeti
Tasnakların, Çarlık Rusyası yetkilileriyle yaptıkları yazısmalarından ve görüsmelerden Türkiye’yi isgal planları çerçevesinde Ermenilere iki misyon yüklenildiği görülmektedir. Ermeniler, cephe gerisinde ayaklanma çıkararak Türk ordusunu zaafa uğratacaktır. Bu birinci görevdir. Đkincisi ise olusturulan Ermeni gönüllü birlikleri yoluyla Türk ordusunun savunma hattını yırtarak Rus isgalini kolaylastırmaktır. Ayrıca bu temelde Rus yetkililerinin yazdığı sayısız rapor vardır. Bütün bu planlar, Batı devletlerinin ve Çarlık Rusyası’nın emir komutası altında yürütülmüstür. Her iki görevin yerine getirilmesinde Türkiye Ermenileri aktif rol oynamıstır. Mesele birkaç Tasnak teröristinin isinden ibaret değildir. Gönüllü birliklerin olusturulmasına ve ayaklanmalara ne yazık ki, genis Ermeni kitleleri katılmıstır. Arsivler, Çarlık ordularına hizmet etmek ve Türkiye’ye karsı gönüllü birliklerde savasmak için Türkiye Ermenilerinin Rus yetkililere basvurularıyla doludur. Osmanlı uyruklu aydınlardan ve doktorlardan üniversite öğrencilerine ve sıradan köylülere kadar binlerce Ermeninin listeleri arsivlerde isim isim mevcuttur. Türkiye Ermenilerinin bu hareketi tehcirin çok öncesinde baslamıs ve ülkenin doğusundan batısına, hatta Đran’dan Avrupa’ya Amerika’ya kadar yayılmıstır. Bu belgeler, tehdidin ayrılıkçı örgüt yönetici ve militanlarıyla sınırla olmadığını göstermesi ve tehcirin nedenlerini açıklaması bakımından önemlidir.
Dizin
- Birlikler ve kurumlar
- Ermeni gönüllü alaylarıRus OrdusuTaşnaksutyun
- Olaylar
- Birinci Dünya Savaşı
Kaynağın anahtar kelimeleri
"1. Dünya Savaşı" · "ermeni isyanları" · "ermeni sorunu"] · "gönüllü alaylar" · "kafkas cephesi" · "osmanlı ermenileri" · "rus kaynakları" · "rus-ermeni ittifakı" · "siyaset tarihi" · "tarihi belgeler" · "türk-ermeni ilişkileri" · ["arşiv belgeleri"