MakaleAçık erişimaskerî harekâtsiyasi tarihtarihyazımı

Birinci Dünya Savaşı: 1916, Trabzon'un Ruslar Tarafından İşgali

Askeri Tarih Araştırmaları Dergisi, 2015

Koleksiyon özeti

Birinci Dünya Savaşı'nda Rus kuvvetlerinin Karadeniz harekâtını ve Trabzon'un 18 Nisan 1916'da işgalini inceleyen akademik makale.

Askeri Tarih Araştırmaları Dergisi'nde yayımlanan bu Türkçe makale, Osmanlı Devleti'nin 1914 sonunda fiilen savaşa girişinden itibaren Kafkas Cephesi'ndeki gelişmeleri ve Rusya'nın Karadeniz kıyılarına yönelik harekâtını ele alır. Merkezi Erzincan'da bulunan 3. Ordu'nun ikmal hattı olarak Trabzon limanının taşıdığı önem, sahil birliklerinin ve Teşkilat-ı Mahsusa'nın örgütlediği yerel kuvvetlerin direnişi ve şehrin 18 Nisan 1916'da işgali anlatılır. Koleksiyon açısından metin, 1918 Kafkas İslam Ordusu harekâtından önceki Osmanlı-Rus mücadelesinin ve Kafkas Cephesi'nin arka planını sunar.

Kaynağın kendi özeti

Osmanlı Devleti ile Almanya arasında imzalanan ittifak anlaşmasını müteakip Karadenize çıkan Osmanlı donanmasının 1914 Ekiminde Rus limanlarını bombardımana tutmasıyla Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşına fiilen girdi. Nitekim Rus orduları 1 Kasım 1914 günü Osmanlı-Rus sınırını geçti ve Erzurum üzerine harekâta girişti. Türk Başkomutanlığı için Trabzon ve havalisi büyük önem arz ediyordu. Çünkü bu bölgenin bir düşman işgaline maruz kalması, merkezi Erzincanda olan 3üncü Orduyu oldukça sıkıntıya sokacaktı. Kafkas Cephesinde yeterli yol bağlantısı olmadığı için savaşan birliklerinin takviye ve tedarikini, Karadeniz yolu ile yapmaya mecburdu. Bu nedenle Rusyanın Karadeniz Bölgesinde başlattığı işgal hareketinin odak noktası, bir ikmal limanı olan Trabzon oldu ve savaşın başlangıcından Trabzonun 18 Nisan 1916da fiilen işgaline kadar aralıklarla sürecek olan Rus deniz harekâtı başladı. Başkomutanlıkça sahil kesiminde bulunan kuvvetlere daha önce örtme ve gizleme emri verilmişti. Huduttaki Rus karakollarına baskınlar yapma ve buradaki Rus kuvvetlerinin Doğu Anadoluya takviye olarak gönderilmesine mani olma emri alan sahil birlikleri, Teşkilat-ı Mahsusanın örgütlediği bölge halkı ile ortak harekâta geçti. İlk başta Türk birlikleri Batum önlerine kadar gelmişlerse de sürekli denizden ve karadan takviye edilen Rus kuvvetleri karşısında geri çekilmek zorunda kalmışlar, dolayısıyla 3üncü Orduyu takviye etmek zorlaşmıştır. Sahil boyunca yer alan köy, kasaba ve kentler Trabzon dâhil olmak üzere birer birer Rus işgaline maruz kalmış, Türk-Müslüman ahali batıya doğru göç etmek zorunda kalmışdır.