Kafkas Cephesi’nde Türk Ordusu’nun Firarî Askerler Sorunu
Yavuz Selim Çeloğlu · Journal of Modern Turkish History Studies, 2021
Koleksiyon özeti
Birinci Dünya Savaşı'nda Kafkas Cephesi'ni savunan 3. Ordu'daki firar olaylarını ve bunların iç güvenliğe etkisini inceleyen akademik makale.
Yavuz Selim Çeloğlu'nun Journal of Modern Turkish History Studies'te (2021) yayımlanan makalesi, Kafkas Cephesi'nde görev yapan 3. Ordu'daki firar olaylarını ele alır. Makale, ikmal yetersizliği, Sarıkamış sonrası Rus taarruzları ve Erzurum, Trabzon, Bayburt, Erzincan gibi kentlerin düşmesiyle bozulan moralin firarları artırdığını; kaynağın anlatımına göre gayrimüslim (Rum ve Ermeni) erlerin bir kısmının Rus ordusuna katıldığını aktarır. Firarların hem ordunun muharip gücünü zayıflattığı hem de cephe gerisinde iç güvenlik sorunu doğurduğu vurgulanır.
Kaynağın kendi özeti
Savaş zamanlarında önü alınamayan firarlar, orduların insan gücünü büyük orandazaafa uğratır. Kafkas Cephesi’nde uzun süre temel ihtiyaçlardan yoksun kalan Türk ordusu,üstün Rus kuvvetlerine karşı tutunamayıp geri çekilmeye başlayınca cephe hattında büyükfirarlar baş gösterdi. Ordudaki firarî askerlerin bir kısmı, Gayrimüslim erlerden oluşuyordu.Kahir ekseriyeti Rum ve Ermeniler oluşan Gayrimüslim askerlerin bir kısmı doğrudanRus ordusuna iltihak ederek Ruslar tarafından örgütlenen gönüllü Ermeni taburlarındaTürk ordusuna karşı savaştılar. Ordudaki firarlar elbette yalnızca Gayrimüslimlerdenoluşmuyordu. Müslüman erler arasında da firar olayları oldukça yaygındı. Özellikle Sarıkamışyenilgisinden sonra başlayan Rus taarruzları neticesinde Erzurum, Trabzon, Bayburt veErzincan gibi önemli kentlerin düşmesi ordunun maneviyatını büsbütün bozmuştu. Özelliklegeri çekilmeler esnasında yaşanan panik ve kargaşa ortamı firarları daha da arttırdı. Cephedeönü alınamayan firarlar yalnızca ordunun muharip gücünü zayıflatmakla kalmadı aynızamanda cephe gerisinde ciddi bir iç güvenlik zafiyetinin doğmasına da neden oldu.Bu çalışmada, Kafkas Cephesi’ni savunan 3. Ordudaki firar olayları ele alınmıştır.Bu bağlamda firarların nedenleri, ulaştığı boyutlar ve firarları engellemeye yönelik çabalarüzerinde durulmuştur. Ayrıca bölgede büyük bir iç güvenlik sorununa neden olan firarîaskerlerin cephe gerisindeki faaliyetleri ve Osmanlı Devleti’nin bunlara karşı aldığı tedbirlerüzerinde durulmuştur. Böylece firarî askerler sorununun ordunun muharebe kabiliyetiüzerindeki etkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Dizin
- Kişiler
- Yavuz Selim Çeloğlu
- Birlikler ve kurumlar
- 3. OrduTürk OrdusuRus Ordusu
Kaynağın anahtar kelimeleri
Birinci Dünya Savaşı · Caucasus Front · Deserters · Firarî Askerler · Kafkas Cephesi · Turkish Army · Türk Ordusu · World War I · İnternal Security İssue · İç Güvenlik Sorunu