MakaleAçık erişimsiyasi tarihdiplomasitarihyazımı

Ekim Devrimi ve Ermeniler

Praksis, 2018

Koleksiyon özeti

1917 Ekim Devrimi sonrasında Taşnak Ermeni milliyetçilerinin Bolşeviklerle ve Osmanlı/TBMM ordusuyla ilişkilerini ele alan Türkçe akademik makale.

Praksis dergisinde yayımlanan bu makale, Taşnaksutyun'un Birinci Dünya Savaşı'ndaki tutumunu, Ekim Devrimi sonrası Kafkasya'da Bolşeviklerle yaşanan gerilimi ve Ermeni milliyetçilerinin İtilaf devletlerine dayanan büyük Ermenistan projesinin başarısızlığını ele alır. Yazar, Rus ordusunun çekilmesi ve Brest-Litovsk sürecinin Doğu Anadolu ile Kafkasya'da yarattığı güç boşluğunu vurgular. Koleksiyon açısından, Kafkas İslam Ordusu'nun 1918'de girdiği siyasi-askerî ortamın arka planını, özellikle Kafkasya'daki Bolşevik-Taşnak ilişkilerini anlamaya katkı sağlar.

Kaynağın kendi özeti

Ermeni milliyetçilerinin partisi Taşnaklar 1914 Ağustos’undaki kongrelerinde aldıkları karararağmen Birinci Dünya Savaşı’nda tarafsız kalmadılar ve Rusya’da Ermeni gönüllü taburları kurup Rus ordusu saflarında savaştılar. 1917 Ekim Devrimi ile iktidara gelen Bolşevikler Rusya İmparatorluğunun uçlarında ve bu arada Kafkasya’da güçlü bir muhalefetle karşılaştılar. Bolşevikler hemen barış isteyerek iktidara gelmişlerdi ve Almanya, Avusturya ve Osmanlı Devleti ile hemen barış görüşmelerine başladılar. Doğu Anadolu’daki Ermeni milliyetçileri ise bölgeyi ellerinde tutabilmek için sayıları yetersiz olduğu için Rus ordusunun çekilmesini istemiyorlardı. Bu durum onları Bolşeviklerle karşı karşıya getirdi. Fransa, İngiltere ve ABD’nin yardımıyla büyük bir Ermenistan kurmayı hayal eden Ermeni milliyetçileri gerçekçi davranmadılar, sonuçta TBMM ordusuna yenildiler ve yeniden yok olma tehlikesiyle karşılaştılar. Sovyet iktidarı ve Kızıl Ordu küçük Ermenistan’ı yok olmaktan kurtardı.