Dağıstanın Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə birləşməsi məsələsinə dair
Leyla Hasanova · Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 2024
Koleksiyon özeti
1918-1919'da Azerbaycan Halk Cumhuriyeti ile Dağlı (Dağıstan) Cumhuriyeti arasındaki siyasi ilişkileri ve birleşme tartışmalarını inceleyen akademik makale.
Leyla Hasanova'nın Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi'nde (2024) yayımlanan makalesi, Mayıs 1918'de kurulan Azerbaycan ve Dağlı cumhuriyetlerinin siyasi ilişkilerini, Osmanlı Devleti ile kurdukları diplomatik bağları ve Osmanlı'nın bu cumhuriyetlere sağladığı siyasi-askeri desteği ele alır. Yazara göre Sovyet Rusya ve General Denikin'in 'Gönüllü Ordu'su her iki cumhuriyetin bağımsızlığını tanımadığından birleşme arayışı gündeme gelmiş, Dağlı Cumhuriyeti Parlamentosu Mayıs 1919'da konuyu tartışsa da somut bir karar çıkmamıştır. Kafkas İslam Ordusu doğrudan konu edilmemekle birlikte, kayıt 1918 Kafkasya'sında Osmanlı desteğiyle şekillenen devletleşme sürecinin devamını göstermesi bakımından koleksiyonla ilgilidir.
Kaynağın kendi özeti
Məqalədə 1918-1919-cu illərdə Azərbaycan və Dağlı respublikası arasındakı siyasi əlaqələr tədqiq olunmuşdur. Bu respublikalar 1918-ci ilin may ayında yaranmışdılar və hər iki respublika Osmanlı dövləti ilə diplomatik əlaqələr qurmuşdu.Osmanlı dövləti Qafqazda yaranan bu respublikalara siyasi və hərbi yardım edirdi. Azərbaycan və Dağlı respublikalarının ən ciddi rəqibləri Sovet Rusiyası və general Denikin idi: hər iki siyasi qüvvə Azərbaycanın və Dağlı respublikasının müstəqilliyini tanımır¬dılar. Müstəqilliyin qorunması üçün bu respublikalar birləşməyə can atırdılar. Azərbaycan Respublikasında bütün siyasi qüvvələr bu ittifaqı dəstəkləyirdilər. Ancaq Dağlı respublikasında Azərbaycanla birləşmək məsələsində vahid yanaşma yox idi. Dağlı respu¬blikasının Parlamenti 1919-cu ilin may ayında Dağıstanın Azərbaycana birləşmək məsələsini müzakirə etdi. Lakin müzakirələrdən sonra Azərbaycana birrləşmək haqqında konkret qərar qəbul olunmadı. Dağlı respublikasının siyasi xadimlərinin çoxu Azərbaycanla yalnız hərbi ittifaq yaratmağın tərəfdarı idi. Nəzərə alaq ki, Antanta dövlətləri də Dağıstanın Azərbaycana birləşməsinin əleyhinə idilər.
Dizin
Kaynağın anahtar kelimeleri
"Volunteer Army" · Azerbaijan · Azərbaycan · Dagli Republic · Dağlı respublikası · Denikin · Genel Türk Tarihi (Diğer) · General Turkish History (Other) · Temir Khan Shura. · Temir xan Şura. · “Könüllü Ordu”