Hariciye Nazırı Mehemmed Hasan Hacınski’nin Azerbaycan ve Osmanlı Devleti Arasındaki Diplomatik Münasebetlerdeki Rolü
Hikmet Demirci; Rıdvan Baykuş · Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2024
Koleksiyon özeti
Azerbaycan Hariciye Nazırı Mehemmed Hasan Hacınski'nin Trabzon ve Batum konferanslarındaki diplomatik rolünü inceleyen Türkçe makale.
Hikmet Demirci ve Rıdvan Baykuş'un 2024 tarihli bu makalesi, 1917 Bolşevik Devrimi sonrası Güney Kafkasya'da kurulan Transkafkasya Komiserliği ve Seym dönemini arka plan alarak Mehemmed Hasan Hacınski'nin Osmanlı Devleti ile yürüttüğü diplomatik temasları ele alır. Trabzon Konferansı ve 11 Mayıs-4 Haziran 1918 tarihli Batum Konferansı'ndaki görevleri ile Hacınski'nin kısa özgeçmişi merkeze alınır. Koleksiyon açısından önemi, Kafkas İslam Ordusu'nun Azerbaycan'a girişini hazırlayan Batum Antlaşması sürecinin diplomatik zeminini aydınlatmasıdır.
Kaynağın kendi özeti
Rusya’da 1905 meşrutiyet yönetimi ve 1917 yılında meydana gelen Bolşevik Devrimi, Kafkasya bölgesini de etkilemiştir. Bolşeviklerin iktidara gelmesinin ardından Petersburg Geçici Hükümeti'nden bağımsız Güney Kafkasya'da Azerbaycan Türkleri, Gürcüler ve Ermeniler tarafından Transkafkasya Komiserliği (ZAKAVKOM)’ kuruldu. Sonraki süreçte Transkafkasya Komiserliği yerine Seym adında meclis açılmıştır. Bu Seym, ilk dış temaslarını komşusu Osmanlı Devleti ile Trabzon Konferansı’nda gerçekleştirmiştir, ancak konferansın sonunda herhangi bir anlaşmaya varılmamıştır. Seym’in Osmanlı Devleti’ne karşı açtığı savaşta başarısız olması üzerine, Osmanlı Devleti’nin şartlarını kabul ederek Batum Konferansı yapılmıştır. Makale, Azerbaycan Halk Cumhuriyeti kurulmadan önce 14 Mart 1917 tarihinde Trabzon ve 11 Mayıs – 4 Haziran 1918’de gerçekleşen Batum Konferansı’nda görevlendirilen Memmed Hasan Hacınski’nin Osmanlı Devleti ile diplomatik münasebetleri hakkındadır. Makalenin amacı, Hacınski’nin kısa özgeçmişi ele alınarak Osmanlı - Azerbaycan dostluk ilişkisine katkısı, Trabzon ve Batum Konferanslarındaki diplomatik çalışmalarını ortaya koymaktır. Bu doğrultuda Hacınski’nin Trabzon ve Batum Konferansındaki faaliyetleri ve Osmanlı Devleti ile Azerbaycan ilişkilerinde izlediği siyaset değerlendirilmiştir. Sonuç olarak Hacınski’nin Trabzon Konferansında Osmanlı temsilcisi Enver Paşa ile görüşmesi, Batum Konferansı’nda Halil ve Vehib Paşalar ile görüşmeleri dostluk antlaşmasına giden süreci olumlu yönde etkiledi. Bu dostluk ilişkilerinin sonucunda Osmanlı Devleti’nden alınan askeri yardım ile Bakü şehri Sovyet işgalinden kurtarıldı.
Dizin
Kaynağın anahtar kelimeleri
Ancient history · Art · History · Humanities