Birinci Dünya Savaşı'nda Sarıkamış Muharebeleri (22 Aralık 1914 - 10 Ocak 1915)
Sayim Türkman · Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 2020
Koleksiyon özeti
Sarıkamış Muharebeleri'ni (22 Aralık 1914 - 10 Ocak 1915) 3. Ordu'nun stratejik hataları ve ağır kayıpları ekseninde inceleyen Türkçe akademik makale.
Sayim Türkman'ın Atatürk Yolu Dergisi'nde yayımlanan makalesi, Birinci Dünya Savaşı'nın ilk aylarında Kafkas cephesinde yürütülen Sarıkamış harekâtını ele alıyor. Yazar, Enver Paşa'nın kış ortasında taarruz kararını, Hafız Hakkı Paşa'nın Allahuekber dağları üzerinden kuşatma girişimini ve Hasan İzzet Paşa'nın görevden alınmasını harekâtın başarısızlığının başlıca etkenleri olarak tartışıyor; hezimet sonrası 3. Ordu'nun yeniden teşkil çabalarına da değiniyor. Koleksiyon açısından değeri, 1918'de Kafkas İslam Ordusu'nun harekât sahnesi olacak Kafkas cephesinin savaş öncesi askerî arka planını ve Enver Paşa'nın Kafkasya siyasetinin köklerini göstermesidir.
Kaynağın kendi özeti
Bu makalede, Türk Harp Tarihinin en dramatik savaşlarından biri olarak yerini alan ve yapılan stratejik hatalarla Doğu (Kafkas) Ordumuzun daha Birinci Dünya Savaşı’nın ilk aylarında Sarıkamış bölgesinde erimesine sebep olan askeri ve siyasi olaylar incelenmiştir. Kurmay heyetininin bütün ikazlarına rağmen Enver Paşa, kışın en çetin geçtiği Aralık- Ocak aylarında 3. Orduyu muharebeye sokmuştur. Ayrıca, Hafız Hakkı Paşa’nın emir dışında 10. Kolorduyu Rus birliklerini daha kuşatıcı bir taarruzla kuşatmak amacıyla 3.000 metre yükseklikteki Allahuekber dağlarından geçirmeye çalışması sebepleri ile on binlerce vatan evladı tek kurşun atmadan soğuktan ve hastalıktan şehit olmuştur. Yapılan stratejik hatalardan biri de harekatın Aralık sonu ile Ocak başında yapılmış olmasıdır. Böyle bir harekat yapılması için ya Kasım ayı geçmeden veya bahar başlangıcında yapılması gerekiyordu. Özellikle 3. Ordu Komutanı Hasan İzzet Paşa bu hususu vurguladığı için savaştan kaçmaktan dolayı suçlanmış ve görevinden alınmıştır. Bu hezimetten sonra diğer cephelerden özellikle Çanakkale ve Avrupa Cephelerinden getirilen birliklerle 3. Ordu tekrar kurulmaya çalışılmıştır. Bu maksatla askerlerimiz binlerce kilometre yol yürümek zorunda kalmış ve özellikle Suriye ve Irak Cephelerimiz zayıf kalarak büyük insan ve toprak kayıpları yaşanmıştır.
Dizin
- Birlikler ve kurumlar
- 3. Ordu10. Kolordu
Kaynağın anahtar kelimeleri
3. Ordu · Birinci Dünya Harbi · Enver Paşa · Hafız Hakkı Paşa · Sarıkamış Muharebeleri