MakaleAçık erişimsiyasi tarihaskerî harekâtsosyal tarih

I. Dünya Savaşı Başlarında Erzurum Vilayeti'nde Yaşanan Zorluklar(1914-1915)

Turkish Studies (Elektronik), 2014

Koleksiyon özeti

I. Dünya Savaşı'nın ilk yıllarında (1914-1915) Kafkas Cephesi'nin idare merkezi olan Erzurum Vilayeti'ndeki zorlukları inceleyen Türkçe makale.

Turkish Studies dergisinde 2014'te yayımlanan bu makale, Osmanlı Devleti'nin 11 Kasım 1914'te savaşa girişinin ardından Kafkas Cephesi'nin idare merkezi konumundaki Erzurum Vilayeti'nde yaşanan siyasi, askerî ve toplumsal zorlukları ele alır. Özette savaşın çıkışı, Osmanlı'nın İttifak Devletleri safında savaşa katılması ve vilayet dâhilinde Türklerle Ermenilerin bir arada yaşadığı ortamda Taşnak ve Hınçak gibi örgütlerin faaliyetleri kaynağın kendi çerçevesiyle anlatılır. Koleksiyon açısından, 1918 Kafkas harekâtına giden Kafkas Cephesi arka planını anlamaya yardımcı bir öncesi-dönem kaydıdır.

Kaynağın kendi özeti

Haziran 1914'te Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun Veliaht Prensi'nin Saraybosna Şehrini ziyareti esnasında bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesi üzerine Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, 28 Temmuz 1914'te Sırbistan'a savaş ilan etmiştir. Çıkan savaşa kısa sürede her iki devletin tarafında yer alan Almanya, Rusya, İngiltere, Fransa, Osmanlı Devleti vb. devletlerin dâhil olması ile savaş geniş bir alana yayılmıştır. Osmanlı Devleti, 11 Kasım 1914'te Almanya'nın öncülük ettiği İttifak Devletleri safında savaşa katılmıştır. Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesiyle, birçok cephede savaşmak zorunda kalmıştır. Osmanlı Devleti'nin savaştığı cephelerden biri de Kafkas Cephesi olup, cephenin idare merkezi Erzurum Vilayeti idi. Erzurum Vilayeti, Rusya hududunda olup, vilayet dâhilinde Türkler ve Ermeniler birlikte yaşamaktaydılar. Ermeniler, Fransız İhtilali ile ortaya çıkan fikir akımlarından milliyetçilik fikrini, Anadolu'nun doğusunda bağımsız bir Ermenistan kurmak için kullanıyorlardı. Bunun için Taşnak, Hınçak vb. cemiyetler kurarak, aşama aşama siyasi, kültürel ve silahlı faaliyetlerde bulunuyorlardı. Ermenilerin faaliyette bulundukları yerlerden biri de Erzurum Vilayeti idi. Ermeniler, Erzurum Vilayetini kendilerine merkez olarak seçmişlerdi. Vilayette memur ve esnaf olan Ermenilerin çoğunluğu bağımsız Ermenistan Devleti için kurulan cemiyetlere dâhil olmuşlardı. Vilayette bulunan ve nüfus çoğunluğunu oluşturan Türk ve Müslümanlar olmaktaydılar. Ermenilerin yaptığı olumsuz hareketler tepki görse de Avrupalı devletlerin Erzurum'da ki konsoloslukları devreye girerek tepkileri önlüyorlardı. Savaş başladıktan sonra Ermenilerin, Ruslar ve itilaf devletleri lehine olan tutumları açığa çıkmış, vilayetin her tarafında silahlı saldırıları ve katliamlarına şahit olunmuştur Bu doğrultuda çalışmada, Birinci Dünya Savaşı başlamadanhemen önce ve savaş başladıktan sonra ki ilk bir yıl içinde ErzurumVilayeti'nin içinde bulunduğu sosyal, ekonomik ve askeri zorluklarincelenmeye çalışılmıştır.