1914-1923 Dönemi Türkiye'nin İki Farklı Kuzey Kafkasya Yaklaşımının Değerlendirilmesi
Mehmet Ali Bolat · Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 2025
Collection summary
An article comparing Turkey's two distinct policy approaches toward the North Caucasus between 1914 and 1923, based on archival documents.
Published in Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, Mehmet Ali Bolat's article examines Turkey's two distinct stances toward the North Caucasus in 1914-1923, drawing on archival documents and existing scholarship. The author argues that both stances aimed at preserving the Turkish and Muslim presence in the Caucasus, while shifting global, regional and domestic conditions compelled different policies. Its discussion of the Ottoman buffer-state policy after the Bolshevik Revolution provides useful strategic context for the 1918 Caucasus campaign and the Army of Islam.
The source's own abstract
Bu çalışmada, Osmanlı Devleti’nin yıkılıp Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulduğu, Birinci Dünya Savaşı ve Milli Mücadele’nin yaşandığı dönem olan 1914-1923 yılları arasında Türkiye'nin iki ayrı Kuzey Kafkasya yaklaşımı ele alınmıştır. Türkiye aynı bölgeye dair niçin iki ayrı tutum sergilemiştir? Hangi şartların değişimi onu farklı politikalar üretmeye zorlamıştır? Bu sorulara cevap bulmak için tarihsel çerçevede söz konusu dönemin arşiv belgeleri baz alınmış, yapılan diğer çalışmalar da göz önünde bulundurulmuştur. Elde edilen bulgular çerçevesinde Türkiye’nin her iki tutumunun, Kafkasya’da Türk ve Müslüman unsurların mevcudiyetini devam ettirme amacını güttüğü anlaşılmaktadır. Ancak dünyanın, bölgenin ve Türkiye’nin şartlarında yaşanan gelişmeler ve zorunlu değişimler, bu amacı gerçekleştirebilmek için farklı politikalar üretmeyi mecbur kılmıştır. Osmanlı Devleti ile Rus Çarlığı’nın Birinci Dünya Savaşı’nda kıyasıya mücadele ettiği cephe Kafkasya’dır. Doğu Anadolu’nun bile Rusların eline geçtiği cephede, Bolşevik İhtilali sebebiyle şartlar değişince, Osmanlı’nın bölgede Rusya ile arasında bir tampon devlet kurma siyasetini geliştirdiği görülmüştür. Rusların Ermenileri öncelemesine karşı Osmanlı Devleti, Azerbaycan ve Dağıstan’a büyük önem vermiştir. Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş aşamasında sergilediği Kafkasya tutumu ise Mondros Mütarekesi sonrası Osmanlı kuvvetlerinin boşalttığı bölgeye yerleşen İngiltere’ye karşı Ruslarla işbirliğidir. Ortak düşman İngiltere’ye karşı Türkiye, Rusya’nın mali ve askeri desteğini almak için bölgenin Dağıstan ve Azerbaycan kimliğiyle Bolşevikleşmesini kabul etmek zorunda kalmıştır. Ermeniler lehine toprak talep eden Rusya’yı vazgeçirmek içinse Kuzey Kafkasya’daki olayları kullanmıştır. Türkiye’nin bölgeden kopmama çabaları Sovyetler Birliği’nin tesisiyle son bulmak zorunda kalmıştır. Türkiye’de yapılan çalışmaların daha çok Güney Kafkasya üzerinde yoğunlaştığı görülmektedir. Bu çalışma, söz konusu dönemde Kuzey Kafkasya’daki gelişmelere Türkiye’nin sergilediği iki ayrı tutumu incelemesi açısından değerlidir.
Index
- People
- Mehmet Ali Bolat
- Units and institutions
- Osmanlı DevletiRus ÇarlığıTürkiye Cumhuriyeti
The source's keywords
Context (archaeology) · Cote d ivoire · Metamorphic petrology · Telmatology