Birinci Dünya Savaşı’nda Trabzon’un İşgali ve Müslüman Mültecilerin Durumu
Güzin Çaykıran · Askeri Tarih Araştırmaları Dergisi, 2020
Collection summary
A scholarly article on the Russian occupation of Trabzon in the First World War and the settlement, provisioning and eventual return of Muslim refugees from the region.
Güzin Çaykıran's 2020 article in the Journal of Military History Studies examines Muslims who fled the province of Trabzon after the Russian occupation on the Eastern Front, their movement toward Giresun, Ordu, Canik and Sivas, and Ottoman efforts at settlement and provisioning. It also notes the refugees' return home after the 1917 Bolshevik Revolution and the withdrawal of the Russian Caucasus Army. Its relevance to the collection lies in illuminating the Eastern Front and Caucasus background against which the Caucasus Army of Islam operated in 1918.
The source's own abstract
Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşı’na girdiği zaman elbette müttefikleri gibi savaşı kazanma arzusundaydı. Fakat savaşın başlamasıyla birlikte bambaşka sorunlar ortaya çıkmıştı. Bunlardan biri Doğu Cephesi’nde Müslümanların göç hareketi idi. Bu göç hareketine bağlı olarak Osmanlı Devleti, Rus işgal bölgelerinden iltica eden Müslümanlara mülteci adını vermişti. Devlet, bir taraftan cephede savaşırken diğer taraftan da Müslüman mültecilerin iskân ve iaşesini organize etmeye çalışmıştı. Trabzon vilayetinden iltica eden Müslümanlar da bunlar arasındaydı. Trabzon mültecileri istikamet olarak Giresun ve Ordu kazası ile Canik sancağına iltica etmişti. Trabzon vilayetinin güneyinde meskûn olan Müslümanlar ise Sivas vilayetine yönelmişlerdi. Bunlar, iltica ettikleri yerlerde iskân edildikleri gibi başka bölgelere de göç etmişler/ettirilmişlerdi. Dolayısıyla Anadolu’nun dâhilinde birçok Trabzon mültecisine rastlanmaktaydı. Hatta Şam’a gönderilen mülteciler dahi vardı. 1917’de Çarlık Rusya’da Bolşevik İhtilali’nin başlamasıyla birlikte Rus Kafkas ordusunun Anadolu’dan çekilmesiyle hayatta kalan mülteciler de memleketlerine dönüş yapmışlardı. Fakat Rus ordusuyla birlikte hareket eden Ermeni birlikleri, memleketlerine dönüş yapan Trabzon mültecilerine bina yerine bir enkaz bırakmış ve iltica edemeyen Müslümanların birçoğunu katlederek Anadolu’dan kaçmışlardı. Çalışmada Birinci Dünya Savaşı’na bağlı olarak Doğu Cephesi’nin Doğu Karadeniz’de Rus işgal bölgelerinden iltica eden Trabzon mültecileri ele alınmıştır. Çalışmada başta nitel ve nicel yöntem olmak üzere karşılaştırmalı yöntem kullanılmıştır. Yapılan literatür taraması sonucu muhacir ve mültecileri konu alan çeşitli çalışmalar tespit edilmiş fakat yapılan çalışmalarda Trabzon mültecilerinin münferit olarak incelenmediği fark edilmiştir. Dolayısıyla çalışmada Trabzon mültecilerinin göç istikametleri başta olmak üzere nerelere göç ettikleri, iskan edildikleri yerler ile buralardaki durumları yeni bilgi ve arşiv belgeleriyle anlatılmaya çalışılmıştır.
Index
- People
- Güzin Çaykıran
- Units and institutions
- Rus Kafkas OrdusuOsmanlı Devleti
The source's keywords
birinci dünya savaşı · doğu cephesi · harşit savunması · trabzon mültecileri · trabzon'un işgali