MakaleAçık erişimsiyasi tarihaskerî harekâtdiplomasitarihyazımı

Ahıska'da Son Osmanlı İdaresi (1918)

Mustafa Sarı · Karadeniz Araştırmaları, 2015

Koleksiyon özeti

1918'de Osmanlı Devleti'nin Ahıska ve çevresindeki kısa süreli idaresini arşiv kaynaklarıyla inceleyen makale.

Mustafa Sarı'nın Karadeniz Araştırmaları dergisinde yayımlanan makalesi, Rusya'daki ihtilaller sonrası Rus birliklerinin Kafkasya'dan çekilmesiyle oluşan otorite boşluğunda Ahıska bölgesinin durumunu ele alır. Ahıska Müslümanlarının İstanbul'a gönderdiği heyetin girişimleri, Şubat 1918'de başlayan Osmanlı ileri harekâtının bölgeye genişlemesi ve Haziran 1918'de kurulan mülkî teşkilat, Osmanlı, Türk Tarih Kurumu, Azerbaycan ve İngiliz arşivleri ile basın kaynakları üzerinden anlatılır. Koleksiyon açısından, Kafkas İslam Ordusu'nun Azerbaycan harekâtıyla eşzamanlı yürüyen Osmanlı Kafkasya siyasetinin Güney Kafkasya'daki bir başka cephesini gösterir.

Kaynağın kendi özeti

I. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru Rusya'da meydana gelen ihtilaller neticesinde Rus birlikleri, işgal ettikleri Doğu Anadolu ile birlikte Kafkasya'yı da boşalttılar. Rusya'nın çekilmesi ile bölgedeki otorite boşluğunu değerlendirmeye çalışan Ermeniler ve Gürcüler, Ruslardan aldıkları silah ve malzemeler ile bölgedeki etkinliklerini artırmaya başladılar. Ermeniler ve Gürcülerin birlikte göz diktikleri toprakların başında Müslümanların çoğunlukta yaşadığı Ahıska da bulunmaktaydı. Geleceklerinden endişe duyan Ahıska Müslümanları, Osmanlı devletinin bölgeyi ilhak etmesini temin etmek için İstanbul'a bir heyet gönderdi. Bu heyetin faaliyetleri neticesinde, 1918 yılı Şubat ayında Doğu Anadolu'da başlayan Osmanlı birliklerinin ileri harekâtının kapsamına Ahıska bölgesi de ilave edildi. Osmanlı devleti Haziran 1918'de Ahıska ve çevresini ele geçirdi ve bölgede mülkî teşkilatını kurmaya başladı. Bu makalede başta Başbakanlık Osmanlı, Türk Tarih Kurumu, Azerî ve İngiliz Arşivleri, Türk basını, basılmış Rus arşiv materyalleri ve ikinci el kaynaklar tetkik edilerek I. Dünya Savaşı'nın son yılında Osmanlı devletinin Ahıska'daki idaresinin serüveni anlatılacaktır