Mehmet Emin Resulzâde’nin İstanbul’daki Diplomatik Misyonu (Haziran-Ekim 1918)
Gamze İme · Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 2025
Koleksiyon özeti
Mehmet Emin Resulzâde'nin Haziran-Ekim 1918 arasında İstanbul'da yürüttüğü diplomatik faaliyetleri inceleyen Türkçe makale.
Gamze İme'nin Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi'nde yayımlanan makalesi, Batum Antlaşması sonrasında Azerbaycan Cumhuriyeti'nin ilk uluslararası adımlarını ve İstanbul'da planlanan konferans çerçevesinde Mehmet Emin Resulzâde'nin yürüttüğü diplomatik faaliyetleri ele alır. Makaleye göre Azerbaycan heyeti hem Kafkasya'daki sınır ve demografik sorunlarda söz sahibi olmayı hem de genç cumhuriyetin kurumsal eksikliklerini gidermeyi amaçlamıştır. Bakü'nün işgalden kurtarılması Azerbaycan'ın öncelikli hedefi olarak sunulur; bu yönüyle çalışma, Kafkas İslam Ordusu'nun askerî harekâtının diplomatik arka planını aydınlatır.
Kaynağın kendi özeti
1918 yılında Batum’da imzalanan dostluk antlaşması, Osmanlı Devleti ile Azerbaycan arasında kayda değer bir diplomatik başarıyı ifade etmekte olup, Azerbaycan’ın uluslararası alandaki ilk resmi adımı olarak tarihsel açıdan özel bir öneme sahiptir. Bu dönemde, Kafkasya’daki cumhuriyetler arasında sınır ve demografik sorunların çözülmesine yönelik olarak İstanbul’da bir uluslararası konferans düzenlenmesi planlanmış ve Azerbaycan heyeti bu toplantıya davet edilmiştir. Azerbaycan heyeti, söz konusu konferansa yalnızca bölgesel meselelerde etkin bir rol oynamak amacıyla katılmamış, aynı zamanda genç cumhuriyetin altyapı ve kurumsal eksikliklerini gidermek amacıyla da İstanbul’a gelmiştir. Azerbaycan Cumhuriyeti’nin diplomatik temsilcisi Mehmet Emin Resulzâde, Azerbaycan’ın taleplerini Osmanlı makamlarına iletmek ve uluslararası destek sağlamak için yoğun bir diplomatik faaliyet yürütmüştür. Özellikle Bakü’nün işgalden kurtarılması, Azerbaycan için öncelikli bir hedef olarak belirlenmiştir. Resulzâde, bağımsızlık mücadelesinin ötesinde, Azerbaycan’ın ulusal kimliğini pekiştirme çabalarına da liderlik etmiştir. Bu bağlamda, Azerbaycan’ın kültürel ve eğitimsel gelişimini teşvik ederek halkın toplumsal bilincinin artırılmasına yönelik adımlar atılmış ve bu süreçte Osmanlı Devleti’nden de önemli derecede destek alınmıştır. Bu metin, Batum’daki diplomatik müzakereler ve Azerbaycan heyetinin İstanbul’daki girişimlerinin yanı sıra, Osmanlı Devleti ile kurulan stratejik bağlara odaklanmaktadır. Resulzâde’nin çabaları, Azerbaycan’ın kimlik arayışı ve bağımsızlık mücadelesindeki yerini yalnızca siyasi açıdan değil, kültürel ve sosyal boyutlarıyla da ortaya koymaktadır.
Dizin
- Birlikler ve kurumlar
- Azerbaycan Halk CumhuriyetiOsmanlı Devleti
Kaynağın anahtar kelimeleri
Art