Mehmet Emin Resulzâde’nin İstanbul’daki Diplomatik Misyonu (Haziran-Ekim 1918)
Gamze İme · Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 2025
Kolleksiya xülasəsi
Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin 1918-ci ilin iyun-oktyabr aylarında İstanbulda apardığı diplomatik fəaliyyəti araşdıran türkcə məqalə.
Gamze İmenin "Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi"ndə dərc olunan məqaləsi Batum müqaviləsindən sonra Azərbaycan Cümhuriyyətinin ilk beynəlxalq addımlarını və İstanbulda planlaşdırılan konfrans çərçivəsində Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin diplomatik fəaliyyətini araşdırır. Məqaləyə görə Azərbaycan heyəti həm Qafqazdakı sərhəd və demoqrafik məsələlərdə söz sahibi olmağı, həm də gənc respublikanın institusional çatışmazlıqlarını aradan qaldırmağı hədəfləmişdi. Bakının işğaldan azad edilməsi əsas prioritet kimi göstərilir; bu baxımdan iş Qafqaz İslam Ordusunun hərbi əməliyyatının diplomatik fonunu işıqlandırır.
Mənbənin öz xülasəsi
1918 yılında Batum’da imzalanan dostluk antlaşması, Osmanlı Devleti ile Azerbaycan arasında kayda değer bir diplomatik başarıyı ifade etmekte olup, Azerbaycan’ın uluslararası alandaki ilk resmi adımı olarak tarihsel açıdan özel bir öneme sahiptir. Bu dönemde, Kafkasya’daki cumhuriyetler arasında sınır ve demografik sorunların çözülmesine yönelik olarak İstanbul’da bir uluslararası konferans düzenlenmesi planlanmış ve Azerbaycan heyeti bu toplantıya davet edilmiştir. Azerbaycan heyeti, söz konusu konferansa yalnızca bölgesel meselelerde etkin bir rol oynamak amacıyla katılmamış, aynı zamanda genç cumhuriyetin altyapı ve kurumsal eksikliklerini gidermek amacıyla da İstanbul’a gelmiştir. Azerbaycan Cumhuriyeti’nin diplomatik temsilcisi Mehmet Emin Resulzâde, Azerbaycan’ın taleplerini Osmanlı makamlarına iletmek ve uluslararası destek sağlamak için yoğun bir diplomatik faaliyet yürütmüştür. Özellikle Bakü’nün işgalden kurtarılması, Azerbaycan için öncelikli bir hedef olarak belirlenmiştir. Resulzâde, bağımsızlık mücadelesinin ötesinde, Azerbaycan’ın ulusal kimliğini pekiştirme çabalarına da liderlik etmiştir. Bu bağlamda, Azerbaycan’ın kültürel ve eğitimsel gelişimini teşvik ederek halkın toplumsal bilincinin artırılmasına yönelik adımlar atılmış ve bu süreçte Osmanlı Devleti’nden de önemli derecede destek alınmıştır. Bu metin, Batum’daki diplomatik müzakereler ve Azerbaycan heyetinin İstanbul’daki girişimlerinin yanı sıra, Osmanlı Devleti ile kurulan stratejik bağlara odaklanmaktadır. Resulzâde’nin çabaları, Azerbaycan’ın kimlik arayışı ve bağımsızlık mücadelesindeki yerini yalnızca siyasi açıdan değil, kültürel ve sosyal boyutlarıyla da ortaya koymaktadır.
İndeks
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Azerbaycan Halk CumhuriyetiOsmanlı Devleti
Mənbənin açar sözləri
Art