Birinci Dünya Savaşı ve Millî Mücadelede Kâzım Karabekir Komutasındaki Türk Ordusunun Türkiye Cumhuriyeti Doğu Sınırlarının Çizilmesi ve Kafkas Cumhuriyetleriyle Barışın Tesisi Yolunda Katkıları
Ermeni Araştırmaları Dergisi, 2018
Koleksiyon özeti
Kâzım Karabekir komutasındaki Şark Cephesi'nin Millî Mücadele'de Türkiye'nin doğu sınırlarının çizilmesine ve Kafkas cumhuriyetleriyle barışın kurulmasına katkısını inceleyen Türkçe makale.
Ermeni Araştırmaları Dergisi'nde 2018'de yayımlanan bu makale, Birinci Dünya Savaşı sonrası paylaşım tasarılarını, Mondros Mütarekesi (30 Ekim 1918) ve Sevr Antlaşması'nı ele alarak Millî Mücadele döneminde Kâzım Karabekir komutasındaki Şark Cephesi'nin harekâtını değerlendirir. Yazar, doğu topraklarının geri alınması ve Gümrü ile Kars barış antlaşmalarının imzalanması sürecine odaklanır. Koleksiyon açısından ilgisi doğrudan Kafkas İslam Ordusu harekâtına değil, 1918 sonrası Kafkasya-Türkiye ilişkilerinin devamına dairdir.
Kaynağın kendi özeti
Birinci Dünya Savaşı önemli ölçüde Osmanlı İmparatorluğununparçalanmasıyla ilgiliydi. İtilâf Devletleri İngiltere ve Fransa, kendialacakları hisseler dışında İstanbul’u, Boğazlar’ı, Doğu Karadeniz ve DoğuAnadolu’nun bir kısmını Rusya’ya önermişler, Yunanistan’a Ege kıyılarıylaİzmir’i vaad etmek yanında Anadolu’dan koparılacak topraklarda Ermenive Rum-Pontus Devletleri kurulmasını öngörmüşlerdi. İttifak Güçlerininsavaştan yenik çıkması üzerine imzalanan 30 Ekim 1918 Mondros Ateşkesve 10 Ağustos 1920 Sevr Antlaşmaları bu gizli paylaşım anlaşmalarınaresmiyet kazandırmış olmakla beraber Osmanlı Meclisinin onaylamayışısebebiyle Sevr asla yürürlüğe girmemiştir. İşgal güçlerine ve teslimi kabul eden Osmanlı Hükûmetine karşı MillîMücadele hareketinin Mustafa Kemal önderliğinde başlatıldığı ErzurumKongresinin İstanbul Hükûmeti ve İşgal Güçlerinin baskılarına rağmenbaşarıyla sonuçlanmasını sağlayan Karabekir Paşa komutasındaki ŞarkCephesinin İstiklâl Harbinde özel bir yeri vardır. İşgal güçlerine kaybedilentoprakların ilk olarak Rusya ve Ermenistan’dan geri alınarak bu ülkelerleGümrü ve Kars Barış Antlaşmalarını imzalamasıyla sonuçlanan zaferlerindendolayı da Karabekir halkın gönlünde “Şark Fatihi” ünvanını kazanmıştır.
Dizin
- Kişiler
- Kâzım KarabekirMustafa Kemal
- Birlikler ve kurumlar
- Şark CephesiOsmanlı Hükûmetiİtilaf DevletleriErmenistanRusya