MakaleAçık erişimaskerî harekâtsiyasi tarihbasındiplomasi

İstikbâl gazetesi'ne göre Doğu cephesi'nde Türk- Ermeni savaşı (1920)

Karadeniz İncelemeleri Dergisi, 2014

Koleksiyon özeti

Trabzon'da yayımlanan İstikbâl gazetesinin 1920 Doğu Cephesi Türk-Ermeni harekâtına ilişkin haber ve yorumlarını inceleyen makale.

Makale, Milli Mücadele döneminde Kâzım Karabekir komutasındaki 15. Kolordu'nun 1920'de Ermenistan'a karşı yürüttüğü harekâtı ve Gümrü Antlaşması'yla sonuçlanan süreci, Trabzon'da çıkan İstikbâl gazetesinin haber ve yorumları üzerinden ele alır. Arka plan olarak Bolşevik İhtilali sonrası Rus ordusunun çekilmesi, Türk ordusunun Kafkaslara ilerlemesi ve Mondros Mütarekesi ile geri çekilme anlatılır. Koleksiyon açısından doğrudan Kafkas İslam Ordusu'nu değil, 1918 sonrası Kafkasya'daki askerî-siyasi gelişmelerin devamını ve basına yansımasını belgeler.

Kaynağın kendi özeti

Milli Mücadelenin kazanılmasında Doğu Cephesi önemlidir. Gerek İtilâf Devletleri gerekse Bolşevik Rusya, Doğu Anadoluda bir Ermenistan Devleti kurulmasını tasarlamışlardı. Birinci Dünya Savaşında Rusyada Bolşevik İhtilali çıkınca Rus ordusu bölgeden çekilmiştir. Ardından Türk ordusu Kafkaslara kadar ilerlemişti. Fakat Mondros Mütarekesi ile Osmanlı Devleti, Birinci Dünya Savaşı öncesi sınırlara çekilmiştir. Türk ordusunun terk ettiği yerlerden Kars ve çevresi Ermeniler tarafından işgal edilmiştir. Ermeniler, işgal bölgelerini genişletmeye çalışmışlardı. Fakat 15. Kolordu Kumandanı Kazım Karabekir Paşa emrindeki Türk ordusu Ermenilere karşı harekâta başlamıştır. Kısa süre içinde Ermeniler yenilgiye uğratılmış ve Gümrü Antlaşması imzalanmıştır. Doğu Anadoludaki bu harekât Trabzonda da yakından takip edilmiştir. Trabzon kamuoyu harekâta dair bilgi haber ve yorumları şehirde zamanın en önemli gazetesi İstikbâlden takip etmiştir. Bu çalışmada Doğu Anadoludaki harekâtın ve zaferin Trabzonda İstikbâl gazetesine yansımaları ortaya konmaya çalışılacaktır.