MakaleAçık erişimaskerî harekâtsiyasi tarihbasındiplomasi

İngiliz basınına göre birinci Dünya savaşı'nda Trabzon'da Rus işgali

Karadeniz İncelemeleri Dergisi, 2014

Koleksiyon özeti

Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların Nisan 1916'da Trabzon'u işgalinin İngiliz basınındaki yansımalarını inceleyen makale.

Makale, Osmanlı Devleti'nin Kafkas Cephesi'ndeki başarısızlığının ardından Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz'in Rus ilerleyişine açılmasını ve Nisan 1916'da Trabzon'un işgalini ele alıyor. Yazar, dönemin İngiliz gazetelerindeki haber ve yorumlara dayanarak İngiliz basınının ve kamuoyunun işgale gösterdiği ilgiyi, Rus ilerleyişine yönelik takdiri ve işgalin genişletilmesine ilişkin değerlendirmeleri inceliyor. Koleksiyon açısından değeri, 1918 Kafkas İslam Ordusu harekâtını hazırlayan Kafkas Cephesi ve Rus işgali arka planını göstermesindedir; doğrudan Azerbaycan 1918 içeriği bulunmamaktadır.

Kaynağın kendi özeti

ÖZ XIX yüzyıl boyunca uluslararası siyasette yaşanan gelişmeler dünyayı kanlı bir savaşa sürüklemiştir. 1914 yılında patlak veren bu savaşta İttifak bloğu içinde yer alan Osmanlı Devleti, ilk olarak Kafkas Cephesinde ileri harekâta geçmiştir. Fakat bu cephede yaşanan başarısızlık ve Osmanlı Ordusunun neredeyse yok oluşu Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz Bölgelerini savunmasız bırakarak Rus işgaline açık bir hale getirmiş ve neticede 1916 yılında başlayan Rus ilerleyişi sonucunda Trabzon, Nisan 1916da Rusların eline geçmiştir. Trabzon gibi önemli bir liman kentinin İtilaf Devletlerince ilhakı bu bloğun en önemli gücü olan İngilterede büyük yankı uyandırmıştır. Zira bölgede bulunan özel muhabirler aracılığıyla savaşı günü gününe takip eden İngiliz basını ve kamuoyu, Trabzonun işgaliyle yakından ilgilenmiştir. Bu ilginin en somut yansıması ise döneme ait İngiliz gazetelerinde yer alan haber ve makalelerdir. Söz konusu haber ve yorumlarda, Rusların ilerleyişinden takdirle söz edilirken, işgalin Anadolu içlerine kadar genişlemesi gerektiği ve bunun neticesinde doğması muhtemel sonuçların neler olduğu üzerinde durulmuştur. Dönemin İngiliz basınında en fazla yer verilen konulardan biri de Trabzondaki azınlıkların durumuydu. Zira bu gazetelere bakılırsa şehirde bulunan Ermeni ve Rumlar, Türkler tarafından katledilmekteydi ve Trabzonda büyük bir insanlık dramı yaşanıyordu. Savaş yıllarının kendine has koşullarında propaganda yöntemlerinin de ihmal edilmediğini gözlediğimiz bu haberler sayesinde uluslararası kamuoyu Osmanlı Devleti aleyhine yönlendiriliyordu.