Mondros Mütarekesi sonrasında Evliye-i Selase ve Kafkasya'da Ermeni muhacir problemi
Ermeni Araştırmaları Dergisi, 2010
Koleksiyon özeti
Mondros Mütarekesi sonrasında Osmanlı'nın Kafkasya ve Elviye-i Selâse'den çekilmesi ile bölgedeki Ermeni ve Müslüman muhacir/iskân sorununu inceleyen makale.
Makale, Ekim 1918'de Talat Paşa hükümetinin istifası ve Ahmet İzzet Paşa'nın sadrazamlığıyla başlayan geri çekilme sürecini ele alır; Brest-Litovsk sınırları dışındaki Kafkasya ve İran'ın, ardından İngiliz talebiyle Elviye-i Selâse'nin tahliyesini anlatır. Yazar, yerlerine dönen Ermeni muhacirler ile boşalan bölgelere yerleşmiş Müslüman ahalinin iskân, iaşe ve güvenlik sorunlarını Osmanlı belgeleri ışığında tartışır. Koleksiyon açısından değeri, Kafkas İslam Ordusu harekâtının sona erdiği Mütareke sonrası dönemin siyasi ve insani çerçevesini vermesidir.
Kaynağın kendi özeti
Özet: 7 Ekim 1918'de Talat Paşa önderliğindeki İttihat ve Terakki hükümetinin istifası üzerine Ahmet İzzet Paşa sadrazamlığa atanmıştır. Ahmet İzzet Paşa hükümetinin verdiği ilk emir Brest-Litovski Anlaşması haricinde işgal edilmiş olan Kafkasya ve İran 'ın tahliye edilmesi olmuştur. Ancak bu geri çekilme bununla sınırlı kalmamış, Mondros Mütareke si' nin imzalanmasından sonra İngilizlerin talebiyle Evliye-i Selase'nin tahliyesi ile devam etmiştir. Mütareke ile ortaya çıkan problemlerden biri diğeri de yerlerinden yurtlarından göç ederek muhacir durumuna düşmüş olan Ermenilerin geri dönmesidir. Bu durum Ermenilerden boşalmış olan bölgelere yerleşmiş olan Müslüman halkın can ve mal güvenliğini de ciddi olarak tehlikeye sokmuştur. Gerek Müslüman halkın iskânı ve iaşelerinin temini, gerekse de muhacir Ermenilerin iskânı, iaşe ve güvenliklerinin temini ciddi problem teşkil etmiş olup, savaş şartlarında çözülmesi de oldukça uzun zaman almıştır, Osmanlı Devleti, içinde bulunduğu bütün olumsuz şartlara rağmen, yine de mülteci Ermenilerin geri dönenlerini yeniden iskân etmeyi başarmıştır.
Dizin
- Kişiler
- Talat PaşaAhmet İzzet Paşa
- Birlikler ve kurumlar
- Osmanlı Devletiİttihat ve Terakki
Kaynağın anahtar kelimeleri
"Kafkasya" · "Osmanlı İmparatorluğu" · "doğu anadolu bölgesi" · "ermeni muhacirler" · "ermeni çeteleri" · "evliye-i selase" · "göçmenler" · "mondros mütarekesi" · "müslüman göçmenler" · "siyaset tarihi" · "tahliye" · "yeniden yerleşim" · "yerleşim politikası"] · ["geç osmanlı dönemi"