MakaleAçık erişimsiyasi tarihsosyal tarihdiplomasi

Kurtuluştan Mondros Mütarekesi'ne Elviye-i Selase'de yaşanan sorunlar

Atatürk Yolu Dergisi, 2011

Koleksiyon özeti

1918'de Brest-Litovsk sonrası Osmanlı idaresine geçen Elviye-i Selâse'de (Kars, Ardahan, Batum) Mondros'a kadar yaşanan idari, iktisadi ve toplumsal sorunları inceleyen makale.

Makale, uzun Rus idaresinin ardından 3 Mart 1918 Brest-Litovsk Antlaşması ve 1918 baharındaki halk oylamasıyla Osmanlı Devleti'ne bağlanan Kars, Ardahan ve Batum'un (Elviye-i Selâse) durumunu ele alır. Mülki teşkilatın kurulması, halkın refahı ve bazı askerî-idari muafiyetler gibi hükümet önceliklerinin savaş şartları ve teşkilatlanma eksikliği nedeniyle sonuçsuz kaldığını savunur. Koleksiyon açısından önemi, 1918'de Osmanlı'nın Kafkasya'ya açılan hattının ve Kafkas İslam Ordusu harekâtının gerisindeki idari-lojistik zemini göstermesidir.

Kaynağın kendi özeti

Elviye-i Selâse, Rus yönetimde kaldığı süre boyunca hayatın her alanında büyük değişim geçirdi. Bu süreçte Türkler bir yandan göçe, diğer yandan hükümetin geri bırakmayı hedefleyen eğitim, kültürel ve iktisadi politikalarına karşı mücadele etmek zorunda kaldı.3 Mart 1918'de imzalanan Brest-Litovsk Antlaşması Türk-Rus ilişkilerinin hem de bölgenin seyrini değiştirdi. Antlaşmanın dördüncü maddesi bölgenin ilhakını öngörüyordu. 1918 baharında gerçekleştirilen halk oylaması ilhakı resmileştirirken Osmanlı Devleti 'ni de Kafkasya 'da önemli bir aktör haline getirdi.Yeni dönemde mülki teşkilatın kurulması, halkın refahının artırılması ve bazı askeri ve idari muafiyetlerin tanınması hükümetin öncelikleri arasında yer aldı. Hükümetin aldığı önlemelerin çoğu mülki teşkilatın gerektiği gibi tesis edilememesinden dolayı zayıf kaldı. Osmanlı Devletinin Kafkasya'da iddialı olmasını sağlayacak programlar ise savaş şartlarından ötürü hazırlanamadı.