MakaleAçık erişimsiyasi tarihdiplomasisosyal tarih

Cenub-i Garbi Kafkas Hükümeti ve Bölgedeki Faaliyetleri

Nurhan Aydın; Elif Ergün · Tarih ve Günce, 2019

Koleksiyon özeti

Mondros sonrası Elviye-i Selase'de kurulan milli teşkilatlar ile Cenub-i Garbi Kafkas Hükümeti'nin kuruluşu ve faaliyetlerini inceleyen akademik makale.

Nurhan Aydın ve Elif Ergün'ün Tarih ve Günce dergisinde yayımlanan makalesi, 1878'de Rusya'ya bırakılan Kars, Ardahan ve Batum sancaklarının 3 Mart 1918 Brest-Litovsk Antlaşması ile yeniden Osmanlı'ya katılmasını ve 30 Ekim 1918 Mondros Mütarekesi sonrası boşaltılmasını ele alır. Bölgede İngiliz desteğiyle gelişen Ermeni ve Gürcü iddialarına karşı Türk-Müslüman ahalinin kongreler ve silahlı teşkilatlanmayla yürüttüğü mücadele ve bunun zirvesi olan Cenub-i Garbi Kafkas Hükümeti incelenir. Koleksiyon açısından, Kafkas İslam Ordusu'nun harekâtını çerçeveleyen 1918 Kafkasya siyasi ortamının Güneybatı Kafkasya ayağını ve mütareke sonrası gelişmeleri aydınlatır.

Kaynağın kendi özeti

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı neticesindeKars, Ardahan ve Batum sancakları savaş tazminatı olarak Rusya’ya verilmişti.Bu tarihten itibaren 40 yıl boyunca Rus işgalinde kalan bölge, 3 Mart 1918Brest-Litovsk Antlaşması’nın ardından tekrar anavatana katıldı. Ancak bu durumuzun sürmemiş ve Birinci Dünya Savaşı’nın sona ermesiyle birlikte imzalanan 30Ekim 1918 tarihli Mondros Mütarekesi’ne göre Osmanlı Devleti tekrar bölgeyiboşaltmak zorunda kalmıştı. Bu tarihten sonra da İngilizler bölgede Ermeni veGürcüleri destekleyerek hâkimiyet kurmak istemiş, buna karşın Türk ve Müslümanhalk tarafından da bağımsızlık mücadelesi başlatılmıştı. Silahlı olarakteşkilatlanan Türk ve Müslüman ahali bir yandan kongreler düzenlerken biryandan da bölgesel hükümetler kurmuşlardır. Bu teşkilatlanmaların zirve noktasıhiç kuşkusuz ki Cumhuriyet namını da taşıyan Cenub-i Garbi Kafkas Hükümetiolmuştur. Bu çalışmada Elviye-i Selase’de kurulan milliteşkilatlar, bölgede düzenlenen kongreler, Cenub-i Garbi Kafkas Hükümeti’ninkuruluş aşamaları ve faaliyetleri ile milli teşkilatların bölge Türklüğününkorunmasındaki rolü incelenmeye çalışılmıştır.