Birinci Dünya Savaşı Sırasında Erzurum Palandöken’de Bir Kayak Kursu ve Bakû Heyet-i Seferiyesi
Selami Kılıç · Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 2018
Koleksiyon özeti
Birinci Dünya Savaşı'nda Alman-Osmanlı cihat siyaseti çerçevesinde Erzurum Palandöken'de açılan kayak kursu ile Bakû Heyet-i Seferiyesi'ni inceleyen makale.
Selami Kılıç'ın Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi'nde (2018) yayımlanan makalesi, Almanya'nın Birinci Dünya Savaşı sırasında İngiliz ve Rus nüfuz alanlarında ayaklanma çıkarmayı hedefleyen cihat/İslam siyasetini ele alıyor. Bu çerçevede Erzurum Palandöken'de düzenlenen kayak kursu ile Bakû Heyet-i Seferiyesi'nin oluşumu ve amaçları değerlendiriliyor. Koleksiyon açısından önemi, Kafkasya ve Bakü'ye yönelik Osmanlı-Alman sefer girişimlerinin 1918 öncesi arka planını göstermesidir.
Kaynağın kendi özeti
Alman Kayzeri Wilhelm, cihat bayrağı altında Ağustosu 1914’de Osmanlı ile ittifak yapıp, düşmanlarının üstüne Müslümanların gazabını salmayı planlamıştı. Ancak İngiltere ile mücadelenin kaçınılmaz olduğunu ve yanlış hesap yaptığını anladığında, İngiltere’nin doğudaki gücünü tamamen yok edecek bir cihat için; “…konsoloslarımız tüm Müslümanları, bu vicdansız ve yalancı millete karşı ayaklandırmalıdır…” emrini verdi.Wilhelm bu emri verirken yalnız değildi. Almanya’nın önde gelen politikacıları ve askerleri; “eğer İngiltere olası bir savaşta rakibimiz olursa Hindistan’da İngilizlere karşı bir ayaklanma çıkarılmalı, aynısı Mısır’da da denenmelidir. İran’ı da Rus nüfuzundan kurtarmak için mümkünse Osmanlı Devleti ile birlikte uygun bir zamanda harekete geçilmesi gereklidir… İslamcılık parolası İngiliz kolonilerine, özellikle Hindistan’a ulaştırılmalı; Kafkasya’nın ayaklandırılması ise ‘şayan-temenni’ olmalıdır… en önemlisi… Hindistan, Mısır ve Kafkasya’daki ayaklanmalardır. Dışişleri, Osmanlı ile yapılan antlaşma doğrultusunda bu düşünceleri gerçekleştirebilecek durumda olmalı ve İslam fanatizmini özendirmelidir…” diyorlardı. Görüldüğü gibi Almanya Birinci Dünya Savaşı sırasında çılgın projeler yapıyor ve bunları eyleme sokmak için canla başla çalışıyordu. Dolayısıyla önüne çıkan her fırsattan yararlanıyor, özellikle cihat politikası ile İslam dünyasını ayaklandırmayı, Müslümanların gazabını başta İngiltere olmak üzere düşmanlarına çevirmeyi planlıyordu. Almanya, Enver Paşa’nın isteği üzerine Erzurum’a gelen ve Türk birlikleri için kayak kursu düzenleyen Avusturya ekibinden de bu konuda yararlanma yolunu seçti. Nitekim en seçkin Avusturya-Macaristan subaylarından oluşan kayak ekibinin başka bir amacı, gizli bir görevi daha vardı.
Dizin
- Birlikler ve kurumlar
- Bakû Heyet-i SeferiyesiOsmanlı Devleti
- Olaylar
- Birinci Dünya Savaşı
Kaynağın anahtar kelimeleri
Almanya · Birinci Dünya Savaşı · Germany · Islam World · Kayak Kursu · Osmanlı Devleti · Ottoman Empire · Ski Course · World War I · İslam Dünyası