Birinci Dünya Savaşı Sırasında Erzurum Palandöken’de Bir Kayak Kursu ve Bakû Heyet-i Seferiyesi
Selami Kılıç · Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 2018
Kolleksiya xülasəsi
Birinci Dünya Müharibəsində Alman-Osmanlı cihad siyasəti çərçivəsində Ərzurum Palandökəndə açılan xizək kursu və Bakı Səfəriyyə Heyətini araşdıran məqalə.
Selami Kılıçın Atatürk Universiteti Türkiyat Araşdırmaları İnstitutu Jurnalında (2018) dərc olunan məqaləsi Almaniyanın Birinci Dünya Müharibəsi dövründə İngilis və Rus təsir dairələrində üsyan qaldırmağa yönəlik cihad/İslam siyasətindən bəhs edir. Bu çərçivədə Ərzurum Palandökəndə təşkil olunan xizək kursu və Bakı Səfəriyyə Heyətinin məqsədləri dəyərləndirilir. Kolleksiya baxımından əhəmiyyəti Qafqaza və Bakıya yönəlik Osmanlı-Alman səfər təşəbbüslərinin 1918-dən əvvəlki fonunu göstərməsidir.
Mənbənin öz xülasəsi
Alman Kayzeri Wilhelm, cihat bayrağı altında Ağustosu 1914’de Osmanlı ile ittifak yapıp, düşmanlarının üstüne Müslümanların gazabını salmayı planlamıştı. Ancak İngiltere ile mücadelenin kaçınılmaz olduğunu ve yanlış hesap yaptığını anladığında, İngiltere’nin doğudaki gücünü tamamen yok edecek bir cihat için; “…konsoloslarımız tüm Müslümanları, bu vicdansız ve yalancı millete karşı ayaklandırmalıdır…” emrini verdi.Wilhelm bu emri verirken yalnız değildi. Almanya’nın önde gelen politikacıları ve askerleri; “eğer İngiltere olası bir savaşta rakibimiz olursa Hindistan’da İngilizlere karşı bir ayaklanma çıkarılmalı, aynısı Mısır’da da denenmelidir. İran’ı da Rus nüfuzundan kurtarmak için mümkünse Osmanlı Devleti ile birlikte uygun bir zamanda harekete geçilmesi gereklidir… İslamcılık parolası İngiliz kolonilerine, özellikle Hindistan’a ulaştırılmalı; Kafkasya’nın ayaklandırılması ise ‘şayan-temenni’ olmalıdır… en önemlisi… Hindistan, Mısır ve Kafkasya’daki ayaklanmalardır. Dışişleri, Osmanlı ile yapılan antlaşma doğrultusunda bu düşünceleri gerçekleştirebilecek durumda olmalı ve İslam fanatizmini özendirmelidir…” diyorlardı. Görüldüğü gibi Almanya Birinci Dünya Savaşı sırasında çılgın projeler yapıyor ve bunları eyleme sokmak için canla başla çalışıyordu. Dolayısıyla önüne çıkan her fırsattan yararlanıyor, özellikle cihat politikası ile İslam dünyasını ayaklandırmayı, Müslümanların gazabını başta İngiltere olmak üzere düşmanlarına çevirmeyi planlıyordu. Almanya, Enver Paşa’nın isteği üzerine Erzurum’a gelen ve Türk birlikleri için kayak kursu düzenleyen Avusturya ekibinden de bu konuda yararlanma yolunu seçti. Nitekim en seçkin Avusturya-Macaristan subaylarından oluşan kayak ekibinin başka bir amacı, gizli bir görevi daha vardı.
İndeks
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Bakû Heyet-i SeferiyesiOsmanlı Devleti
- Hadisələr
- Birinci Dünya Savaşı
Mənbənin açar sözləri
Almanya · Birinci Dünya Savaşı · Germany · Islam World · Kayak Kursu · Osmanlı Devleti · Ottoman Empire · Ski Course · World War I · İslam Dünyası