Transkafkasya'da (Güney Kafkasya) Devletlerarası İlişkiler ve Mülteci Sorunları (1918-1920)
Nərmin Xanməmmədova · Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 2019
Koleksiyon özeti
1918-1920 arasında Güney Kafkasya cumhuriyetleri arasındaki devletlerarası ilişkileri ve mülteci sorununu inceleyen Türkçe akademik makale.
Nərmin Xanməmmədova'nın Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi'nde (2019) yayımlanan bu makalesi, 28 Mayıs 1918'de bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ermenistan ve Gürcistan ile ilişkilerini, özellikle mülteci sorununu ve bu sorunun çözümü için kurulan hükümetler arası komisyon girişimlerini ele alır. Kafkas Konferansı ve İstanbul Konferansı gibi diplomatik zeminler ile 1919'daki komisyon müzakereleri, Denikin'in Dağıstan'a saldırısı gibi gelişmelerin gölgesinde değerlendirilir. Koleksiyon açısından değeri, Kafkas İslam Ordusu harekâtının hemen ardından kurulan devlet düzeninin diplomatik ve toplumsal sonuçlarını göstermesidir; harekâtın kendisi doğrudan konu edilmez.
Kaynağın kendi özeti
28 Mayıs 1918'de bağımsızlık ilan eden Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti, dış politika konularına özel önem verdi. Komşu devletlerle dostane ilişkilerin kurulması Azerbaycan diplomasisindeki öncelikli bölgelerdi. Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ermenistan ve Gürcistan ile ilişkilerinde mülteci sorunu bir öncelikti. Mülteci sorununu gidermek için Savunma Bakanlığı kuruldu. Azerbaycan hükümeti bu sorunu sadece ülke içinde değil diğer ülkelerle ilişkilerde de vurguladı.Azerbaycan, Gürcistan, Ermenistan ve Dağlık Karabağ Cumhuriyeti üst düzey temsilcilerinin katıldığı bir konferansta mültecileri önceki görevlerine geri döndürmek için hükümetler arası bir komisyonun oluşturulması bu sorunun çözülmesinde atılan başarılı adımlardan biriydi. Tüm mülteciler bu komisyon tarafından ele alınmak zorunda kaldı. Ancak devletlerarası komisyonun finanse edilmesine ilişkin genel bir anlaşmaya varmak mümkün olmadı ve Deniki’nin Dağıstan’a düzenlediği saldırı nedeniyle kongreni erteledi. 23 Haziran 1919'da Azerbaycan hükümeti, her iki ülkenin temsilcilerinden oluşan ortak bir merkezi komisyon önerisi ile Ermeni liderliğine döndü. Ancak Ermeni tarafı daha önce anlaşmış olmasına rağmen, komisyonun faaliyetleri etkisizdi. Hükümetin çabalarına rağmen, mülteci sorunu da dahil olmak üzere bazı önemli sorunlar çözülmedi.
Dizin
- Birlikler ve kurumlar
- Azerbaycan Halk Cumhuriyeti
Kaynağın anahtar kelimeleri
Caucasus conference · Istanbul Conference · Kafkas Konferansı · İstanbul Konferansı · Кавказская конференция · Стамбульская конференция