MakaleAçık erişimdiplomasisiyasi tarihtarihyazımı

Batum Konferansı ve Antlaşmalarında Ermeniler ve İlk Ermenistan Cumhuriyeti’nin İlânı (1918)

Ermeni Araştırmaları Dergisi, 2018

Koleksiyon özeti

1918 Batum Konferansı ve antlaşmaları çerçevesinde Ermeni meselesini ve ilk Ermenistan Cumhuriyeti'nin ilanını inceleyen akademik makale.

Ermeni Araştırmaları Dergisi'nde yayımlanan bu makale, 1917 Rus ihtilâllerinin ardından Kafkasya'nın Rusya'dan ayrılma sürecini ve Brest-Litovsk sonrası gelişmeleri arka plan alarak Batum Konferansı ile imzalanan antlaşmalarda Ermenilerin konumunu ele alır. Çalışma, Transkafkasya'nın dağılmasıyla ilk Ermenistan Cumhuriyeti'nin ilan edilme sürecini değerlendirir. Koleksiyon açısından önemi, 4 Haziran 1918 Batum Antlaşması'nın Kafkas İslam Ordusu'nun Azerbaycan'a girişini mümkün kılan diplomatik çerçeveyi oluşturmasıdır.

Kaynağın kendi özeti

1917 yılındaki Rus ihtilâllerinin doğal sonuçlarından birisi,Kafkasya’nın Rusya’dan ayrılma sürecine girmesi olmuştur. Bu süreç ilkihtilâl (Şubat) ile başlamış, ikincisiyle (Ekim/Bolşevik) hızlanmıştı. İhtilâlinikinci günü yayınlamış oldukları barış dekretinde, bir an önce barışimzalanmasını ve imzalanacak barışın “ilhak ve tazminat” içermeyenilkelere göre yapılmasını savunan Bolşevikler, vatandaşlarına hitabenyayınlamış oldukları beyannamelerle de Rus ülkesinde barış ve dostlukrüzgârları estirecekleri izlenimini vermiş idiler. Bu suretle Rusya’da hemsavaşın bitmesi ve hem de yeni bir iktidarın ortaya çıkmasıyla iyimser birhava esmeye başlamıştı. Hatta bu iyimser havanın rüzgârı Türkiye’yi deetkilemiş, Türk basını Lenin idaresindeki Bolşevik ihtilâlini alkışlayanyazılar yazmıştı. Fakat bu iyimser hava kısa zaman içerisinde ne Rusya’dakaldı, ne de Türkiye’de. Bolşevikler kısa zaman içerisinde sergilediklerifaaliyetlerle, Çarlık Rusyası ve Geçici Hükümet dönemlerindeki Rushükümetlerinden hiç de farklı olmadıklarını göstermiş oldular. Özellikle RusMüessisler Meclisi’nin Ocak 1918 ortalarında zorla dağıtılması, Bolşeviklere yönelik havanın kısa zaman zarfında fırtınaya dönüşmesine nedenoldu. Bu durum, Rusya’nın İttifak devletleriyle olan münasebetlerini deetkileyecek ve devam eden Brest-Litovsk barış görüşmelerinde Ruslar oldukçabüyük sıkıntılarla karşı karşıya kalacaklardır.