Türkiye ve Rusya'nın Kafkasya politikasında Azerbaycan faktörü (1917-1921)
A. Jabarzada · Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi, 2022
Koleksiyon özeti
1917-1921'de Türkiye ve Rusya'nın Kafkasya politikasında Azerbaycan faktörü.
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi'nde 2022'de tamamlanan beş bölümlük tez, Azerbaycan'ın bağımsızlığını kazandığı 1917-1921 döneminde Türkiye ve Rusya'nın Kafkasya politikasındaki yerini ve iki ülkenin bölgesel çıkarlarını inceler. Kafkasya'nın coğrafyası ve etnik yapısından başlayarak Şubat ve Ekim devrimleri sonrası siyasi gelişmeler, Erzincan, Brest-Litovsk, Trabzon ve Batum antlaşmaları, Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'nin kuruluş ve çöküşü ile Kafkas İslam Ordusu'nun harekâtı ele alınır. Jeopolitik ve enerji vurgusu güncel bakış açısını yansıtır.
Kaynağın kendi özeti
Jeopolitik konumu itibariyle her zaman büyük güçlerin ilgisini çekmiş Kafkasya özellikle petrol kaynağı olan Azerbaycan günümüzde de uluslararası politikada kendi önemini korumaktadır. Doğu ile Batı arasında köprü olan Azerbaycan, XX. yüzyılın başlarında doğalgaz ve petrol hatlarının yapılışı ile Kafkasya`nın en büyük enerji, ticaret, sanayi şehirlerinden birine çevrilmiştir. Tarih boyunca Azerbaycan sadece Rusya ve Türkiye için değil, yakın çevre ve batılı devletler için hayati öneme sahip olmuştur. 1917- 1921 yıllarda Azerbaycan halkının büyük sınavlardan geçerek kendi istiklaline kavuştuğu dönemde Türkiye ve Rusya`nın Kafkasya politikasında Azerbaycan`ın faktör olarak yerinin ve rolünün belirlenmesi, her iki ülkenin bölgeyle ilgili çıkarlarının araştırılması ve Azerbaycan-Rusya-Osmanlı arasındaki ilişkilerin incelenmesi çalışmanın esas hedeflerini oluşturmaktadır. 5 bölümden oluşan bu çalışma, Kafkasya`nın coğrafyası ve etnik yapısından başlayarak Birinci Dünya Savaşı dönemiyle birlikte Şubat ve Ekim Devrimi`nden sonra Kafkasya`da oluşan siyasi gelişmeleri, Erzincan, Brest-Litovsk, Trabzon ve Batum Antlaşmaları`nı, Azerbaycan Halk Cumhuriyet`inin kuruluş ve çöküş dönemini, Kafkas İslam Ordusu`nun Azerbaycan Harekatı`nı, Bakü petrolü uğrunda Alman-Rus-Osmanlı arasındaki mücadeleni, Rusya`nın Azerbaycan`ı yeniden işgal ederek Sovyetleştirmesi sürecini ve son bölüm olan Moskova ve Kars Antlaşmaları`nı kapsamaktadır. Konuyla ilgili olarak nitel araştırmanın doküman analizi yöntemi, tarihi araştırmanın ise kaynak tarama, tahlil, tasnif, tenkit, terkip yöntemleri kullanılarak Azerbaycan, Osmanlı, Rus, Gürcü kaynakları incelenmiştir. Çalışmanın amacı, 1917- 1921 yıllarda Türkiye ve Rusya`nın Kafkasya politikasında Azerbaycan`ın faktör olarak rolünün öğrenilmesiyle birlikte, tarihin karanlık çağlarına işık tutarak yeni çalışmalara zemin hazırlamaktır. Anahtar Sözcükler: Kafkasya, Azerbaycan, Rusya, Osmanlı, Kafkas İslam Ordusu
Dizin
- Birlikler ve kurumlar
- Kafkas İslam OrdusuAzerbaycan Halk Cumhuriyeti
Kaynağın anahtar kelimeleri
Anahtar Kelime: Azerbaycan = Azerbaijan · Jeopolitik = Geopolitic · Kafkas İslam Ordusu = Caucasian Islam Army · Kafkasya = Caucasus · Osmanlı Devleti = Ottoman State · Osmanlı Dönemi = Ottoman Period · Osmanlı tarihi = Ottoman history · Rusya = Russia · Uluslararası ilişkiler = International relations · Uluslararası politika = International policy