Azerbaycan’ın Sovyetleştirilmesi Sürecinde Din (1920-1929)
Muhammed Elçin Necef · Journal of General Turkish History Research, 2025
Koleksiyon özeti
1920-1929 arasında Sovyet yönetiminin Azerbaycan'daki dinî kurumlara yönelik baskı politikalarını ve bunun kültürel kimlik üzerindeki etkilerini inceleyen akademik makale.
Muhammed Elçin Necef'in makalesi, 1920'de Sovyet hâkimiyetinin kurulmasından sonra Azerbaycan'da dinî kurumların sistematik baskı altına alınmasını, ateist politikaların dinî yaşamı kamusal alandan dışlamasını ve halkın toplumsal belleğinde dinî kimliğin sürmesini niteliksel yöntemle ele alır. Çalışma, 1918'de kurulan Azerbaycan Halk Cumhuriyeti dönemini ulusal kültürün canlandığı bir başlangıç noktası olarak konumlandırır. Koleksiyonla bağlantısı, Kafkas İslam Ordusu harekâtının sonucunda güçlenen Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'nin ardından gelen Sovyetleştirme sürecini anlatması bakımından dolaylıdır.
Kaynağın kendi özeti
Bu çalışmanın amacı, Sovyetler Birliği’nin Azerbaycan’daki dini yapılara yönelik müdahalelerinin toplumun dini yaşamı ve kültürel kimliği üzerindeki etkilerini incelemektir. Çarlık rejiminin yıkılmasıyla 1918’de kurulan Azerbaycan Halk Cumhuriyeti, kısa sürede ulusal kültürün yeniden canlanmasına zemin hazırlamıştır. Ancak 1920’de Sovyet hâkimiyetinin başlamasıyla birlikte, dini kurumlar sistematik baskı altına alınmış ve inanç temelli faaliyetler devlet kontrolüne tabi tutulmuştur. Araştırma, tarihsel kaynaklar, dönemin resmi belgeleri ve literatür taraması yoluyla nitel bir analiz yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Bulgular, Sovyet ideolojisinin ateist politikaları çerçevesinde dinin kamusal alandan dışlandığını, dini kurumların işlevlerinin ciddi biçimde kısıtlandığını ve halkın dini yaşamının özel alanlara çekildiğini göstermektedir. Sonuç olarak, Sovyet dönemi politikalarının Azerbaycan’da dinin toplumsal rolünü zayıflatmakla birlikte, halkın kültürel belleğinde dini kimliğin tamamen silinmesini engelleyemediği belirlenmiştir. Bu durum, dini ve kültürel direnişin Azerbaycan’ın ulusal kimliğinin korunmasında kalıcı bir unsur hâline geldiğini ortaya koymaktadır.
Dizin
- Kişiler
- Muhammed Elçin Necef
- Yerler
- Azerbaycan
- Birlikler ve kurumlar
- Azerbaycan Halk CumhuriyetiSovyetler Birliği
Kaynağın anahtar kelimeleri
Azerbaijan · Azerbaycan · Collective Memory · Cultural Identity · Din-Politika İlişkisi · Dinî Baskı · Kültürel Kimlik · Religion–Politics Relations · Religious Suppression · Soviet Union · Sovyetler Birliği · Toplumsal Bellek