Azerbaycan’ın Sovyetleştirilmesi Sürecinde Din (1920-1929)
Muhammed Elçin Necef · Journal of General Turkish History Research, 2025
Kolleksiya xülasəsi
1920-1929-cu illərdə Sovet hakimiyyətinin Azərbaycanda dini qurumlara qarşı təzyiq siyasətini və bunun mədəni kimliyə təsirini araşdıran elmi məqalə.
Muhamməd Elçin Nəcəfin məqaləsi 1920-ci ildə Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra Azərbaycanda dini qurumların sistemli təzyiqə məruz qalmasını, ateist siyasətin dini həyatı ictimai sahədən çıxarmasını və xalqın yaddaşında dini kimliyin qorunmasını keyfiyyət metodu ilə təhlil edir. Tədqiqat 1918-ci ildə qurulan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövrünü milli mədəniyyətin dirçəliş nöqtəsi kimi təqdim edir. Kolleksiya ilə əlaqəsi Qafqaz İslam Ordusundan sonrakı dövrü əhatə etməsi baxımından dolayıdır.
Mənbənin öz xülasəsi
Bu çalışmanın amacı, Sovyetler Birliği’nin Azerbaycan’daki dini yapılara yönelik müdahalelerinin toplumun dini yaşamı ve kültürel kimliği üzerindeki etkilerini incelemektir. Çarlık rejiminin yıkılmasıyla 1918’de kurulan Azerbaycan Halk Cumhuriyeti, kısa sürede ulusal kültürün yeniden canlanmasına zemin hazırlamıştır. Ancak 1920’de Sovyet hâkimiyetinin başlamasıyla birlikte, dini kurumlar sistematik baskı altına alınmış ve inanç temelli faaliyetler devlet kontrolüne tabi tutulmuştur. Araştırma, tarihsel kaynaklar, dönemin resmi belgeleri ve literatür taraması yoluyla nitel bir analiz yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Bulgular, Sovyet ideolojisinin ateist politikaları çerçevesinde dinin kamusal alandan dışlandığını, dini kurumların işlevlerinin ciddi biçimde kısıtlandığını ve halkın dini yaşamının özel alanlara çekildiğini göstermektedir. Sonuç olarak, Sovyet dönemi politikalarının Azerbaycan’da dinin toplumsal rolünü zayıflatmakla birlikte, halkın kültürel belleğinde dini kimliğin tamamen silinmesini engelleyemediği belirlenmiştir. Bu durum, dini ve kültürel direnişin Azerbaycan’ın ulusal kimliğinin korunmasında kalıcı bir unsur hâline geldiğini ortaya koymaktadır.
İndeks
- Şəxslər
- Muhammed Elçin Necef
- Yerlər
- Azerbaycan
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Azerbaycan Halk CumhuriyetiSovyetler Birliği
Mənbənin açar sözləri
Azerbaijan · Azerbaycan · Collective Memory · Cultural Identity · Din-Politika İlişkisi · Dinî Baskı · Kültürel Kimlik · Religion–Politics Relations · Religious Suppression · Soviet Union · Sovyetler Birliği · Toplumsal Bellek