MakaleAçık erişimsosyal tarihaskerî harekâtsiyasi tarih

I. Dünya Savaşı Döneminde Kafkasya’da Bulunan Türk Esirleri

Mahmut Akkor · Vakanuvis - International Journal of Historical Researches, 2017

Koleksiyon özeti

I. Dünya Savaşı'nda Ruslara esir düşen Osmanlı askerlerinin Kafkasya'daki, özellikle Bakü açıklarındaki Nargin Adası kampındaki esaret koşullarını inceleyen akademik makale.

Mahmut Akkor'un Vakanuvis dergisinde yayımlanan makalesi, Kafkas Cephesi'nde Ruslara esir düşen on binlerce Osmanlı askerinin Erzurum-Tiflis-Azerbaycan hattındaki sevk sürecini ve kamp koşullarını ele alır. Çalışmanın odağında, esirlerin "Cehennem Adası" olarak andığı, Bakü'nün güneyinde Hazar Denizi'ndeki Nargin Adası'nda kurulan ve Kafkasya'nın en büyük toplama kampı olduğu belirtilen tesis yer alır; su ve bitki örtüsünün bulunmadığı adada binlerce asker ve sivilin ağır koşullarda yaşadığı aktarılır. Koleksiyon açısından kayıt, 1918'de Kafkas İslam Ordusu'nun Bakü'ye ilerleyişinin arka planındaki esir meselesini ve Nargin'deki Türk esirlerinin durumunu anlamaya yardımcı bir bağlam kaynağıdır.

Kaynağın kendi özeti

OsmanlıDevleti, I. Dünya Savaşı’nda Rusya ile Kafkas Cephesinde çok kanlı muharebeleryapmış ve ağır kayıplar vermişti. On binlerce asker, Ruslar tarafından esiralınmıştı. Esirler, öncelikle cephe gerisinde sorgulanır ve gerekli kayıtişlemleri tamamlandıktan sonra Erzurum’daki toplanma kampına sevk edilirdi.Burada birkaç gün kalındıktan sonra sağlık durumu iyi olanlar trenlerebindirilerek Tiflis’e gönderilirdi. Tedaviye ihtiyaç duyanlar karantinakamplarına sevk edilirdi. Tedavi süreci tamamlandıktan sonra bu kişiler deTiflis’e gönderilirdi. Tiflis’te bir müddet kalan esirler, Azerbaycan’a doğruyola devam ederdi. Tiflis’te kalan ve esaret yaşayanlar da vardı. Esirlerin Azerbaycan’dakaldığı en büyük kamp, Bakü’nün güneyinde Hazar Denizi’nde bir ada olan NarginAdası’ydı.&nbsp; Kafkaslardaki en büyüktoplama kampı olan adada binlerce asker ve sivil uzun yıllar esaret yaşamıştı.Kampın hayat koşulları son derece ağırdı. Esirler tarafından “Cehennem Adası”olarak nitelendirilen adada bitki örtüsü ve su yoktu. Su, belirli aralıklaraBakü’den getiriliyor ancak miktarı esirler için yeterli olmuyordu. Yaşamkoşullarına dayanamayan birçok esir, evine dönememişti. Azerbaycan’da bulunan birçokkurum, kuruluş ve şahıs esirlerin durumu iyileştirmek için çalışmalaryapmıştır. Yardım toplamak, yaşadıkları alanı iyileştirmeye çalışmak, gıda vekıyafet dağıtmak esirler için yapılan aktivitelerden bazılarıdır. 1915 yılıilkbaharında açılan kamp, 15 Eylül 1918’de Osmanlı ordusunun Bakü’ye girdiğitarihe kadar varlığını devam ettirmiştir.