Çarlık ve Osmanlılar Arasında: M. E. Resulzade’nın I. Dünya Savaşı Yazılarında Rusya/Kafkasya Müslümanları
Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, 2020
Koleksiyon özeti
M. E. Resulzade'nin I. Dünya Savaşı yıllarındaki gazete yazıları üzerinden Rusya/Kafkasya Müslümanlarının Çarlık ile Osmanlı arasındaki konumunu inceleyen makale.
Makale, Azerbaycanlı gazeteci ve siyasetçi Mehmet Emin Resulzade'nin (1884-1955) Büyük Harp yıllarında Bakü basınında yayımlanan yazılarını ele alır. Elviye-i Selase'deki Müslüman ahaliye yardım, Osmanlı savaş esirlerine yönelik hayır kampanyaları, Çarlık yönetiminin Müslüman azınlıklara kuşkulu yaklaşımı, cephedeki gelişmeler ve savaş sonrası Rusya ile Boğazlar'ın geleceği gibi konular incelenir. Koleksiyon açısından değeri, 1918'de Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'nin kurucularından olan Resulzade'nin düşünce dünyasının savaş öncesi arka planını göstermesidir.
Kaynağın kendi özeti
Bu yazı, meşhur Azerbaycanlı gazeteci/aydın ve politikacı Mehmet Emin Resulzade’nin (1884-1955) savaş zamanındaki yazılarını incelemektedir. Daha önce 1905 Rus Devrimi ile 1906 İran Meşrutiyeti’nin yanı sıra Genç Türkler Hareketi’ne de katılan Resulzade, tecrübeli bir gazeteci olarak özellikle Büyük Harp zamanı Bakü basın hayatında etkili olmuş ve daha sonra da Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti’nin (1918-1920) başlıca kurucularından biri halinegelmiştir. Bu bağlamda, Resulzade’nin yazılarını incelemek, I. Dünya Savaşı esnasında Kafkasya’daki Müslüman aydınların endişelerini/duygularını ve tartıştıkları konuları anlamak açısından önemlidir. Sözgelimi, Elviye-i Selase’deki (Kars, Ardahan ve Batum) çaresiz İslam ahalisine yapılan insani yardımlar, yerli Müslüman hayır cemiyetleri tarafından Osmanlı savaş esirlerine yönelik yardım kampanyaları, Çarlık otoritelerinin Müslüman azınlıklara karşı kuşkulu yaklaşımları, cephelerde ve muharip ülkelerdeki gelişmeler, savaş sonrası Rusya’nın geleceği veya Boğazlar’ın statüsüyle ilgili tartışmalar, Resulzade’nin yazılarındaki konulardan bazılarıdır. Bu makale, onun bu yazılarından yola çıkarak Müslüman azınlıkların Çarlık ve Osmanlılar arasında örtük bir tereddüde düştüklerini ve Osmanlılar lehine zımni bir sempati beslediklerini ileri sürmektedir.
Dizin
- Kişiler
- Mehmet Emin Resulzade
- Birlikler ve kurumlar
- Azerbaycan Halk CumhuriyetiOsmanlı Devleti