MəqaləAçıq girişsosial tarixhərbi əməliyyatsiyasi tarix

I. Dünya Savaşı Döneminde Kafkasya’da Bulunan Türk Esirleri

Mahmut Akkor · Vakanuvis - International Journal of Historical Researches, 2017

Kolleksiya xülasəsi

I Dünya Müharibəsində ruslara əsir düşən Osmanlı əsgərlərinin Qafqazdakı, xüsusən Bakı yaxınlığındakı Nargin adası düşərgəsindəki əsirlik şəraitini araşdıran elmi məqalə.

Mahmut Akkorun Vakanuvis jurnalında dərc olunan məqaləsi Qafqaz Cəbhəsində ruslara əsir düşən on minlərlə Osmanlı əsgərinin Ərzurum-Tiflis-Azərbaycan marşrutu üzrə göndərilməsini və düşərgə şəraitini araşdırır. Diqqət mərkəzində əsirlərin "Cəhənnəm adası" adlandırdığı, Bakının cənubunda Xəzər dənizindəki Nargin adasında yerləşən və Qafqazın ən böyük düşərgəsi sayılan obyekt dayanır. Kolleksiya baxımından bu qeyd 1918-ci ildə Qafqaz İslam Ordusunun Bakıya irəliləyişinin arxa planındakı əsir məsələsini işıqlandıran kontekst mənbəsidir.

Mənbənin öz xülasəsi

OsmanlıDevleti, I. Dünya Savaşı’nda Rusya ile Kafkas Cephesinde çok kanlı muharebeleryapmış ve ağır kayıplar vermişti. On binlerce asker, Ruslar tarafından esiralınmıştı. Esirler, öncelikle cephe gerisinde sorgulanır ve gerekli kayıtişlemleri tamamlandıktan sonra Erzurum’daki toplanma kampına sevk edilirdi.Burada birkaç gün kalındıktan sonra sağlık durumu iyi olanlar trenlerebindirilerek Tiflis’e gönderilirdi. Tedaviye ihtiyaç duyanlar karantinakamplarına sevk edilirdi. Tedavi süreci tamamlandıktan sonra bu kişiler deTiflis’e gönderilirdi. Tiflis’te bir müddet kalan esirler, Azerbaycan’a doğruyola devam ederdi. Tiflis’te kalan ve esaret yaşayanlar da vardı. Esirlerin Azerbaycan’dakaldığı en büyük kamp, Bakü’nün güneyinde Hazar Denizi’nde bir ada olan NarginAdası’ydı.&nbsp; Kafkaslardaki en büyüktoplama kampı olan adada binlerce asker ve sivil uzun yıllar esaret yaşamıştı.Kampın hayat koşulları son derece ağırdı. Esirler tarafından “Cehennem Adası”olarak nitelendirilen adada bitki örtüsü ve su yoktu. Su, belirli aralıklaraBakü’den getiriliyor ancak miktarı esirler için yeterli olmuyordu. Yaşamkoşullarına dayanamayan birçok esir, evine dönememişti. Azerbaycan’da bulunan birçokkurum, kuruluş ve şahıs esirlerin durumu iyileştirmek için çalışmalaryapmıştır. Yardım toplamak, yaşadıkları alanı iyileştirmeye çalışmak, gıda vekıyafet dağıtmak esirler için yapılan aktivitelerden bazılarıdır. 1915 yılıilkbaharında açılan kamp, 15 Eylül 1918’de Osmanlı ordusunun Bakü’ye girdiğitarihe kadar varlığını devam ettirmiştir.