MəqaləAçıq girişhərbi əməliyyatmətbuattarixşünaslıq

Rus Basınında Sarıkamış Harekâtı; Russkiy İnvalid Gazetesi Örneği

Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi (Online), 2023

Kolleksiya xülasəsi

Sarıqamış əməliyyatının (1914-15) rəsmi rus qəzeti "Russkiy İnvalid"dəki əksini araşdıran məqalə.

Məqalə 1813-cü ildə təsis edilmiş və sonradan rəsmi hərbi qəzetə çevrilmiş "Russkiy İnvalid"in Sarıqamış əməliyyatı ilə bağlı xəbərlərini tərcümə edərək xronoloji şəkildə dəyərləndirir; Oltu, Ərdahan və Qaraurqan ətrafındakı döyüşlərin rus qələbəsi kimi təqdim olunduğunu və Ənvər Paşa haqqında ətraflı iddialar olduğunu qeyd edir. Kolleksiya ilə əlaqəsi dolayıdır: Qafqaz cəbhəsi və Ənvər Paşa xətti ilə 1918-ci il Qafqaz İslam Ordusu əməliyyatlarının öncəsinə dair fon verir.

Mənbənin öz xülasəsi

Çalışmanın amacı, Sarıkamış Harekatı’nı, Russkiy İnvalid gazetesine göre değerlendirmek ve günümüzde hala tartışma konusu haline gelen bu olaya, farklı bakış açısıyla bakmaktır. Çalışma yapılırken Sarıkamış Harekâtı ile ilgili gazetede geçen haberlerden elde edilen bilgiler tercüme edildikten sonra kronolojik olarak düzenlendi ve literatürümüzdeki bilgilerle mukayese edildi. Pavel Pavloviç Pezarovius tarafından 1813’te St. Petersburg’da yayınlanan ve daha sonra resmî gazete hüviyetini taşıyan gazetenin çıkarılma amacı, savaşta zarar gören askerlere ve ailelerine yardım sağlamaktı. Askeri gazete ismiyle de yayınlanan gazetenin Kafkasya Ordu Karargâhı başlığı altında, Sarıkamış Harekâtı ile ilgili birçok bilgi paylaştığı görülmektedir. Özellikle çarpışmaların yoğunluk kazandığı, Oltu, Ardahan ve Karaurgan’daki sürecin detaylı bir şekilde aktarıldığı; ancak haberlerin Rus askerlerinin başarı hikâyesi şeklinde sunulduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca Enver Paşa hakkında detaylı bilgi verilerek, Osmanlı Devleti’nin asırlardır sürdürmeye çalıştığı dış politikasını kökten değiştirdiği iddia edilmektedir. Savaşı başlatan kişinin de Enver Paşa olduğu ve Sarıkamış Harekâtı planını nasıl hazırladığı açıklanmaktadır. Bu plandan haberdar olan Rus askerlerinin cephe hatlarındaki mücadeleleri, esir sayıları, ele geçirilen savaş malzemeleri ve Sarıkamış’ın jeopolitik durumu hakkında verilen bilgiler ayrıntılı bir şekilde aktarılmaktadır.