Bakı nefti və Qərbi Azərbaycan Ərazisindən Azərbaycanlıların Deportasiyası Tarixi (1906, 1918-1920, 1948-1955, 1987-1991)
Cabi Bahramov · Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 2025
Koleksiyon özeti
Bakü petrolü üzerindeki jeopolitik rekabet ile 1906, 1918-1920, 1948-1955 ve 1987-1991 dönemlerinde Azerbaycanlıların Batı Azerbaycan'dan sürgününü arşiv belgelerine dayanarak inceleyen makale.
Cabi Bahramov'un Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi'nde (2025) yayımlanan bu makalesi, XX. yüzyılda Bakü petrolünün denetimi için yürütülen jeopolitik rekabeti ve bu çerçevede Azerbaycan nüfusuna yönelik zorunlu göç, etnik temizlik ve soykırım olarak nitelenen uygulamaları dört dönem hâlinde ele alır. Çalışma arşiv fonları ve resmî belgelere dayanır; olayları BM Soykırım Sözleşmesi ve insan hakları belgeleri çerçevesinde değerlendirir. Koleksiyonla bağı, 1918-1920 aşamasının Azerbaycan Halk Cumhuriyeti dönemini, Bakü petrolü üzerindeki Osmanlı ve Britanya rekabetini kapsamasıdır.
Kaynağın kendi özeti
Məqalə XX əsrdə Bakı neftinin ələ keçirilməsi uğrunda geosiyasi rəqabətin və bu fonunda Azərbaycan əhalisinə qarşı həyata keçirilmiş zorakı siyasətlərin (deportasiya, etnik təmizləmə, soyqırımı) dinamikasını araşdırır. Tədqiqat arxiv fondları və rəsmi sənədlərə əsaslanaraq 1906, 1918–1920, 1948–1955 və 1987–1991 mərhələlərini sistemli şəkildə təhlil edir. Analiz Rusiya imperiyası və SSRİ-nin məqsədyönlü demoqrafik mühəndisliyini, xarici güclərin regional maraqlarını və mədəni irsin məhvini üzə çıxarır. Hadisələr beynəlxalq hüquq çərçivəsində — xüsusilə BMT-nin “Soyqırımı cinayətinin qarşısının alınması və cəzalandırılması haqqında” Konvensiyası və müvafiq insan hüquqları sənədləri kontekstində — qiymətləndirilir. Nəticə etibarilə məqalə, Qərbi Azərbaycan daxil olmaqla, tarixi-etnik məkanın transformasiyasını faktoloji baza üzərində izah edir, anlayış və məfhumların operativ tərifini təqdim edir və mövcud ədəbiyyata konseptual, mənbəyönlü töhfə verir.
Dizin
- Kişiler
- Cabi Bahramov
Kaynağın anahtar kelimeleri
Azerbaijan Democratic Republic · Azərbaycan Demokratik Respublikası · Baku oil · Bakı nefti · Böyük Britaniya · Great Britain · Osmanlı Türkiyəsi · Ottoman Empire · Qərbi Azərbaycan · Turkish Society and Community · Türk Halkları ve Toplulukları · Western Azerbaijan