Yeni Türkiye İçin Kars Antlaşması’nın Önemi
Mehmet Ali Bolat · ADAM AKADEMİ Sosyal Bilimler Dergisi, 2019
Koleksiyon özeti
1921 Kars Antlaşması'nın Türkiye'nin doğu sınırı ve Kafkasya statükosu açısından önemini inceleyen Türkçe makale.
Mehmet Ali Bolat'ın 2019 tarihli bu makalesi, Birinci Dünya Savaşı sonrası Kafkasya'da oluşan güç boşluğunu, Rusya'nın ihtilallerle ve Osmanlı'nın Mondros Mütarekesi'yle bölgeden çekilmesini ve İngiltere'nin kurduğu "Kafkas Seddi" politikasını arka plan olarak ele alır. Ardından Milli Mücadele döneminde Türkiye-Rusya yakınlaşması, 16 Mart 1921 Moskova ve 13 Ekim 1921 Kars antlaşmalarının Kafkasya'da bugüne dek süren statükoyu nasıl oluşturduğu tartışılır. Koleksiyonla bağı, 1918 sonrası Kafkasya'da Osmanlı/Türk-Azerbaycan ilişkilerinin siyasi devamlılığı üzerinden dolaylıdır; makale Kafkas İslam Ordusu harekâtını doğrudan konu almaz.
Kaynağın kendi özeti
Birinci Dünya Savaşı’yla Kafkasya, tarihinde sık yaşanan çatışma süreçlerinden birine daha girmiştir. Osmanlı ve Rusya’nın savaştığı bölgede Ermeniler, savunmasız halka soykırım uygulamıştır. İhtilallerle Rusya’nın ve Mondros Mütarekesi’yle de Osmanlı’nın çekildiği Kafkasya’da İngiltere, iki gücün arasına bir Kafkas Seddi kurmuştur. Milli Mücadele’ye giren Türkiye, Rusya’dan askeri ve mali yardım almak istemiştir. Türkiye’nin ön gördüğü şekilde Ermenistan üzerine Türkiye, Gürcistan üzerine de Rusya askeri harekât düzenlemiştir. Yaşanan olaylar neticesinde 16 Mart 1921’de Moskova Antlaşması imzalanarak Türk-Rus barışı gerçekleşmiştir. Ardından Türkiye ve Rusya’nın girişimleriyle 13 Ekim 1921 tarihinde, Türkiye ile Rusya, Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan arasında imzalanan Kars Antlaşması, Kafkasya’da bugüne kadar devam eden statükoyu oluşturmuştur. Türkiye’nin hala geçerli olan doğu sınırını oluşturan antlaşmaya taraf olan ülkelerden biri olarak Ermenistan, bağımsızlığının ardından takındığı düşmanca tavır sebebiyle komşularıyla problem yaşamaktadır. Ermenistan’a karşı Türkiye’yi güçlü kılan ve uluslararası kabul görmüş hukuki ve siyasi bir metin olarak Kars Antlaşması, önemini korumaktadır.
Dizin
- Kişiler
- Mehmet Ali Bolat
Kaynağın anahtar kelimeleri
Art · Humanities · Political science