Yeni Türkiye İçin Kars Antlaşması’nın Önemi
Mehmet Ali Bolat · ADAM AKADEMİ Sosyal Bilimler Dergisi, 2019
Kolleksiya xülasəsi
1921-ci il Qars müqaviləsinin Türkiyənin şərq sərhədi və Qafqazdakı status-kvo baxımından əhəmiyyətini araşdıran türkcə məqalə.
Mehmet Ali Bolatın 2019-cu il tarixli məqaləsi Birinci Dünya Müharibəsindən sonra Qafqazda yaranan güc boşluğunu, Rusiyanın inqilablar, Osmanlının isə Mondros Mütarəkəsi ilə bölgədən çəkilməsini və İngiltərənin "Qafqaz Səddi" siyasətini fon kimi təqdim edir. Sonra Milli Mübarizə dövründə Türkiyə-Rusiya yaxınlaşması, 16 mart 1921 Moskva və 13 oktyabr 1921 Qars müqavilələrinin Qafqazda indiyədək davam edən status-kvonu necə formalaşdırdığı müzakirə olunur. Kolleksiya ilə əlaqəsi 1918-dən sonrakı dövrün siyasi davamlılığı üzərindən dolayıdır; Qafqaz İslam Ordusunun əməliyyatları birbaşa mövzu deyil.
Mənbənin öz xülasəsi
Birinci Dünya Savaşı’yla Kafkasya, tarihinde sık yaşanan çatışma süreçlerinden birine daha girmiştir. Osmanlı ve Rusya’nın savaştığı bölgede Ermeniler, savunmasız halka soykırım uygulamıştır. İhtilallerle Rusya’nın ve Mondros Mütarekesi’yle de Osmanlı’nın çekildiği Kafkasya’da İngiltere, iki gücün arasına bir Kafkas Seddi kurmuştur. Milli Mücadele’ye giren Türkiye, Rusya’dan askeri ve mali yardım almak istemiştir. Türkiye’nin ön gördüğü şekilde Ermenistan üzerine Türkiye, Gürcistan üzerine de Rusya askeri harekât düzenlemiştir. Yaşanan olaylar neticesinde 16 Mart 1921’de Moskova Antlaşması imzalanarak Türk-Rus barışı gerçekleşmiştir. Ardından Türkiye ve Rusya’nın girişimleriyle 13 Ekim 1921 tarihinde, Türkiye ile Rusya, Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan arasında imzalanan Kars Antlaşması, Kafkasya’da bugüne kadar devam eden statükoyu oluşturmuştur. Türkiye’nin hala geçerli olan doğu sınırını oluşturan antlaşmaya taraf olan ülkelerden biri olarak Ermenistan, bağımsızlığının ardından takındığı düşmanca tavır sebebiyle komşularıyla problem yaşamaktadır. Ermenistan’a karşı Türkiye’yi güçlü kılan ve uluslararası kabul görmüş hukuki ve siyasi bir metin olarak Kars Antlaşması, önemini korumaktadır.
İndeks
- Şəxslər
- Mehmet Ali Bolat
Mənbənin açar sözləri
Art · Humanities · Political science