Azərbaycan Siyasi Təşkilatları və Bakıda İnqilabi-Demokratik Hakimiyyət (Mart 1917- Mart 1918)
Aygün əzimova · Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 2021
Koleksiyon özeti
Mart 1917-Mart 1918 arasında Bakü Sovyeti örneğinde Azerbaycan siyasi teşkilatlarının devrimci-demokratik iktidarla ilişkisini inceleyen akademik makale.
Aygün Əzimova'nın Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi'nde (2021) yayımlanan makalesi, Şubat Devrimi sonrasında Bakü'de kurulan İşçi ve Asker Vekilleri Sovyeti'ne Azerbaycan siyasi teşkilatlarının (Müsavat, Hümmet vb.) yaklaşımını ve bu organdaki temsilini ele alır. Yazar, dönem basını, hatıralar ve arşiv malzemesine dayanarak Azerbaycanlıların nüfus içindeki ağırlığına rağmen Sovyet'te yeterince temsil edilmediğini ve Müsavat'ın Sovyet'e girişinin engellendiğini savunur; Bakü Sovyeti'nin faaliyetini "anti-Azerbaycan" olarak niteler. Koleksiyon açısından, Mart 1918 olayları ve Kafkas İslam Ordusu'nun 1918'de karşılaşacağı Bakü'deki siyasi yapının arka planını sunması bakımından değerlidir.
Kaynağın kendi özeti
Məqalədə Azərbaycan siyasi təşkilatlarının Fevral burjua-demokratik inqilabından sonra Вakıda yaranan Fəhlə və Əsgər Deputatları Soveti (Bakı Soveti) timsalında inqilabi-demokratik hakimiyyətə münasibəti və onun işində iştirakı təhlil edilmişdir. Bakı Sovetinin fəaliyyətinin anti-Azərbaycan mahiyyətindən dolayı müxtəlif təmayüllü – milli-demokratik və sosialist siyasi qüvvələrinin bu orqanın işində iştirakı da maraq kəsb edir. Araşdırma zamaı dövr tarixinin öyrənilməsində mühüm mənbə olan mətbuatda yer alan xəbərlər, analitik məqalələr, oçerklər, hadisə iştirakçılarının xatirələri və arxiv materialları əsasında Bakıdakı siyasi qüvvələrin fəaliyyətini hərtərəfli təhlil etmək mümkün olmuşdur. Azərbaycanlılar Bakı əhalisinin və fəhlələrinin əksəriyyətini təşkil etsələr də, Bakı Sovetində yetərincə təmsil olunmamışdılar. Bu isə ilk növbədə müsəlmanları siyasi və sinfi düşüncə cəhətdən yetkin hesab etməyən qeyri-azərbaycanlı inqilabçı demokratlar və ya sosialistlərin münasibətindən irəli gəlirdi. Sovetin əksəriyyətini təşkil edən bu qüvvələr müsəlman fəhlələrin dəstək verdiyi Müsavat partiyasının Sovetə keçməsi qarşısında maneə yaradırdılar. Mart hadisələrinə qədər müsəlman fəhlələr arasında demokratik təşkilatlarda müsəlmanların proporsionallıq əsasında təmsil olunması tələbləri aktual olaraq qalmışdı. Hümmətçilər və müsəlman eserlərin Sovetə keçirdikləri bir neçə nümayəndə bu tələbi təmin etmirdi. Araşdırılan məsələ həmçinin Bakıda siyasi qüvvvələrin mübarizəsinə milli amillərin həlledici təsirindən danışmağa imkan verir.
Dizin
- Kişiler
- Aygün Əzimova
- Yerler
- Bakü
- Birlikler ve kurumlar
- Bakü SovyetiMüsavat PartisiHümmet TeşkilatıBolşevikler
Kaynağın anahtar kelimeleri
Bakı Soveti · Hümmət təşkilatı · Müsavat partiyası · bolşeviklər · müsəlman fəhlələr