Rus Basınında Çarlık Rusya’nın Erzurum’u İşgal Yılları (1916-1917)
Fatih Mehmet Eşki · Marmara University Journal of Turkology, 2024
Koleksiyon özeti
Rus basını kaynaklarına dayanarak Çarlık Rusya'nın 1916-1917'de Erzurum'u işgal ettiği dönemdeki askerî ve idari faaliyetlerini inceleyen makale.
Fatih Mehmet Eşki'nin makalesi, Rus Kafkas Ordusu'nun 16 Şubat 1916'da Erzurum'u işgalinin ardından şehirde kurulan Geçici Askerî Yönetimi ve yürütülen sağlık, bilim, imar ve ticaret faaliyetlerini Rus basını üzerinden ele alıyor. Çalışma, Erzurum'a gelen Rus bilim insanlarının, tüccarların ve muhabirlerin şehirdeki gözlemlerine de yer veriyor. Koleksiyon açısından değeri, Kafkas İslam Ordusu'nun 1918'deki harekâtına zemin hazırlayan Kafkas Cephesi ve Rus işgali dönemini arka plan olarak aydınlatmasıdır.
Kaynağın kendi özeti
Birinci Dünya Savaşı yıllarında Osmanlı Devleti ile Çarlık Rusya arasında Kafkas Cephesi’nde son büyük savaş yaşanmıştır. Çarlık Rusya’nın Rus Kafkas Ordusu ile Osmanlı Devleti’nin 3. Ordusu bu cephede karşı karşıya gelmiştir. 3. Ordunun insanüstü bir savunma yapmasına rağmen Rus Kafkas Ordusu 16 Şubat 1916 tarihinde Erzurum’u işgal etmiştir. Şehrin işgalinden hemen sonra Rus Kafkas Ordusu yönetimi Erzurum’da genel temizlik yaparak cadde, sokak ve evlerde dezenfeksiyon faaliyetleri yürütmüştür. Çarlık Rusya çeşitli coğrafyalarda tecrübe ettiği idari ve yönetim faaliyetlerini iki yıla yakın bir süre kaldığı Erzurum’da uygulamıştır. Erzurum’da Geçici Askerî Yönetim oluşturmanın yanı sıra bilim, kültür, imar ve ticaret gibi birçok faaliyetler uygulamıştır. Çarlık Rusya’nın çeşitli üniversitelerinden Erzurum’a gelen bilim insanları şehirdeki tarihî yapıları kayıt altına almış, yeraltı ve yerüstü kaynaklarını araştırmışlardır. Kafkas Cephesi’nde stratejik öneme sahip Erzurum’da yeni tahkimatlar ile yollar inşa etmiştir. Ayrıca Çarlık Rusya’nın çeşitli şehirlerinden Erzurum’a gelen tüccarlar ticari faaliyet yürütmüşlerdir. Şehre gelen Rus muhabirler ise burada sosyal yaşama dair gördüklerini propaganda kapsamında gazete sayfalarına aktarmışlardır. Erzurum’da bulunan Rus askerleri şehirde kendilerine sosyal ve kültürel yaşam alanı oluşturmuşlardır. Rus askerleri Erzurum’daki gelişmeleri şehirde yayımlanan askerî gazetelerden takip etmişlerdir. Çarlık Rusya’da 1917 yılında yapılan devrimler Erzurum’da bulunan Rus birlikleri tarafından sevinçle karşılanmıştır. Rus Kafkas Ordusu’nun Erzurum garnizonu Bolşevik taraftarlarının merkezi haline gelmiştir. 18 Aralık 1917 tarihinde imzalanan Erzincan Mütarekesi sonucunda Rus Kafkas Ordusu Erzurum’dan çekilmiştir. Bu çalışmada Çarlık Rusya işgali altındaki Erzurum’da uygulanan çeşitli faaliyetler bütüncül olarak ele alınmıştır, kaynak olarak dönemin Rusça gazeteleri, bilimsel periyodikleri ile bu alandaki Rusça ve Türkçe çalışmalardan faydalanılmıştır.
Dizin
- Kişiler
- Fatih Mehmet Eşki
- Birlikler ve kurumlar
- Rus Kafkas OrdusuOsmanlı 3. OrdusuÇarlık Rusya
Kaynağın anahtar kelimeleri
Birinci Dünya Savaşı · Caucasian Front · Erzurum · Kafkas Cephesi · Rus İşgali · Russian Occupation · Tsarist Russia · World War I · Çarlık Rusya