Birinci Dünya Savaşı'nda Sarıkamış Muharebeleri (22 Aralık 1914 - 10 Ocak 1915)
Sayim Türkman · Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 2020
Kolleksiya xülasəsi
Sarıqamış döyüşlərini (22 dekabr 1914 - 10 yanvar 1915) 3-cü Ordunun strateji səhvləri və ağır itkiləri baxımından araşdıran türkcə akademik məqalə.
Sayim Türkmanın "Atatürk Yolu" jurnalında dərc olunan məqaləsi Birinci Dünya Müharibəsinin ilk aylarında Qafqaz cəbhəsindəki Sarıqamış əməliyyatını təhlil edir. Müəllif Ənvər Paşanın qışın ortasında hücum qərarını, Hafız Haqqı Paşanın Allahüəkbər dağları üzərindən əhatə cəhdini və Həsan İzzət Paşanın vəzifədən azad edilməsini məğlubiyyətin əsas səbəbləri kimi göstərir. Kolleksiya baxımından əhəmiyyəti 1918-ci ildə Qafqaz İslam Ordusunun fəaliyyət göstərəcəyi cəbhənin hərbi arxa planını açıqlamasındadır.
Mənbənin öz xülasəsi
Bu makalede, Türk Harp Tarihinin en dramatik savaşlarından biri olarak yerini alan ve yapılan stratejik hatalarla Doğu (Kafkas) Ordumuzun daha Birinci Dünya Savaşı’nın ilk aylarında Sarıkamış bölgesinde erimesine sebep olan askeri ve siyasi olaylar incelenmiştir. Kurmay heyetininin bütün ikazlarına rağmen Enver Paşa, kışın en çetin geçtiği Aralık- Ocak aylarında 3. Orduyu muharebeye sokmuştur. Ayrıca, Hafız Hakkı Paşa’nın emir dışında 10. Kolorduyu Rus birliklerini daha kuşatıcı bir taarruzla kuşatmak amacıyla 3.000 metre yükseklikteki Allahuekber dağlarından geçirmeye çalışması sebepleri ile on binlerce vatan evladı tek kurşun atmadan soğuktan ve hastalıktan şehit olmuştur. Yapılan stratejik hatalardan biri de harekatın Aralık sonu ile Ocak başında yapılmış olmasıdır. Böyle bir harekat yapılması için ya Kasım ayı geçmeden veya bahar başlangıcında yapılması gerekiyordu. Özellikle 3. Ordu Komutanı Hasan İzzet Paşa bu hususu vurguladığı için savaştan kaçmaktan dolayı suçlanmış ve görevinden alınmıştır. Bu hezimetten sonra diğer cephelerden özellikle Çanakkale ve Avrupa Cephelerinden getirilen birliklerle 3. Ordu tekrar kurulmaya çalışılmıştır. Bu maksatla askerlerimiz binlerce kilometre yol yürümek zorunda kalmış ve özellikle Suriye ve Irak Cephelerimiz zayıf kalarak büyük insan ve toprak kayıpları yaşanmıştır.
İndeks
- Hərbi hissələr və qurumlar
- 3. Ordu10. Kolordu
Mənbənin açar sözləri
3. Ordu · Birinci Dünya Harbi · Enver Paşa · Hafız Hakkı Paşa · Sarıkamış Muharebeleri