Çarlık ve Osmanlılar Arasında: M. E. Resulzade’nın I. Dünya Savaşı Yazılarında Rusya/Kafkasya Müslümanları
Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, 2020
Kolleksiya xülasəsi
M. Ə. Rəsulzadənin I Dünya Müharibəsi illərindəki yazıları əsasında Rusiya/Qafqaz müsəlmanlarının Çarlıqla Osmanlı arasındakı mövqeyini araşdıran məqalə.
Məqalə Azərbaycanlı jurnalist və siyasətçi Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin (1884-1955) Böyük Müharibə illərində Bakı mətbuatında dərc olunan yazılarını təhlil edir. Elviyeyi-Səlasədəki müsəlman əhaliyə yardım, Osmanlı hərbi əsirləri üçün xeyriyyə kampaniyaları, Çar hakimiyyətinin müsəlman azlıqlara şübhəli münasibəti, cəbhə hadisələri, müharibədən sonrakı Rusiya və Boğazların statusu kimi mövzular araşdırılır. Kolleksiya üçün əhəmiyyəti, 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurucularından olan Rəsulzadənin fikir dünyasının müharibə dövrü fonunu göstərməsidir.
Mənbənin öz xülasəsi
Bu yazı, meşhur Azerbaycanlı gazeteci/aydın ve politikacı Mehmet Emin Resulzade’nin (1884-1955) savaş zamanındaki yazılarını incelemektedir. Daha önce 1905 Rus Devrimi ile 1906 İran Meşrutiyeti’nin yanı sıra Genç Türkler Hareketi’ne de katılan Resulzade, tecrübeli bir gazeteci olarak özellikle Büyük Harp zamanı Bakü basın hayatında etkili olmuş ve daha sonra da Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti’nin (1918-1920) başlıca kurucularından biri halinegelmiştir. Bu bağlamda, Resulzade’nin yazılarını incelemek, I. Dünya Savaşı esnasında Kafkasya’daki Müslüman aydınların endişelerini/duygularını ve tartıştıkları konuları anlamak açısından önemlidir. Sözgelimi, Elviye-i Selase’deki (Kars, Ardahan ve Batum) çaresiz İslam ahalisine yapılan insani yardımlar, yerli Müslüman hayır cemiyetleri tarafından Osmanlı savaş esirlerine yönelik yardım kampanyaları, Çarlık otoritelerinin Müslüman azınlıklara karşı kuşkulu yaklaşımları, cephelerde ve muharip ülkelerdeki gelişmeler, savaş sonrası Rusya’nın geleceği veya Boğazlar’ın statüsüyle ilgili tartışmalar, Resulzade’nin yazılarındaki konulardan bazılarıdır. Bu makale, onun bu yazılarından yola çıkarak Müslüman azınlıkların Çarlık ve Osmanlılar arasında örtük bir tereddüde düştüklerini ve Osmanlılar lehine zımni bir sempati beslediklerini ileri sürmektedir.
İndeks
- Şəxslər
- Mehmet Emin Resulzade
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Azerbaycan Halk CumhuriyetiOsmanlı Devleti