MəqaləAçıq girişsiyasi tarixdiplomatiyatarixşünaslıq

Ekim Devrimi ve Ermeniler

Praksis, 2018

Kolleksiya xülasəsi

1917-ci il Oktyabr İnqilabından sonra Daşnak erməni millətçilərinin bolşeviklərlə və Osmanlı/TBMM ordusu ilə münasibətlərini araşdıran türkcə akademik məqalə.

Praksis jurnalında dərc olunan bu məqalə Daşnaksutyunun Birinci Dünya Müharibəsindəki mövqeyini, Oktyabr İnqilabından sonra Qafqazda bolşeviklərlə yaranan gərginliyi və erməni millətçilərinin böyük Ermənistan layihəsinin uğursuzluğunu araşdırır. Müəllif rus ordusunun geri çəkilməsinin və Brest-Litovsk prosesinin Şərqi Anadolu ilə Qafqazda yaratdığı hakimiyyət boşluğunu vurğulayır. Kolleksiya baxımından məqalə Qafqaz İslam Ordusunun 1918-ci ildə daxil olduğu siyasi-hərbi mühitin fonunu izah edir.

Mənbənin öz xülasəsi

Ermeni milliyetçilerinin partisi Taşnaklar 1914 Ağustos’undaki kongrelerinde aldıkları karararağmen Birinci Dünya Savaşı’nda tarafsız kalmadılar ve Rusya’da Ermeni gönüllü taburları kurup Rus ordusu saflarında savaştılar. 1917 Ekim Devrimi ile iktidara gelen Bolşevikler Rusya İmparatorluğunun uçlarında ve bu arada Kafkasya’da güçlü bir muhalefetle karşılaştılar. Bolşevikler hemen barış isteyerek iktidara gelmişlerdi ve Almanya, Avusturya ve Osmanlı Devleti ile hemen barış görüşmelerine başladılar. Doğu Anadolu’daki Ermeni milliyetçileri ise bölgeyi ellerinde tutabilmek için sayıları yetersiz olduğu için Rus ordusunun çekilmesini istemiyorlardı. Bu durum onları Bolşeviklerle karşı karşıya getirdi. Fransa, İngiltere ve ABD’nin yardımıyla büyük bir Ermenistan kurmayı hayal eden Ermeni milliyetçileri gerçekçi davranmadılar, sonuçta TBMM ordusuna yenildiler ve yeniden yok olma tehlikesiyle karşılaştılar. Sovyet iktidarı ve Kızıl Ordu küçük Ermenistan’ı yok olmaktan kurtardı.