MəqaləAçıq girişsiyasi tarixsosial tarixtarixşünaslıq

Ermenilerin 1918 Bakü Katliamında Bolşevizm Etkisi

Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2022

Kolleksiya xülasəsi

Mart 1918 Bakı hadisələrini bolşevik-erməni əməkdaşlığı çərçivəsində araşdıran və hadisələri 'soyqırım' kimi səciyyələndirən türkcə akademik məqalə.

Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi'nin 2022-ci il sayında dərc olunan bu məqalə 1918-ci ilin mart ayında Bakıda baş verən hadisələri bolşevik inqilabından sonra Rusiyanın Bakı neftinə marağı və Stepan Şaumyanın Qafqazın fövqəladə komissarı təyin edilməsi kontekstində araşdırır. Müəllif hadisələri bolşeviklərin dəstəyi ilə ermənilər tərəfindən Azərbaycan türklərinə qarşı törədilmiş soyqırım kimi səciyyələndirir. Kolleksiya baxımından məqalə Qafqaz İslam Ordusunun 1918-ci il yay əməliyyatlarının və Bakı istiqamətinə yönəlməsinin arxa planını izah edir.

Mənbənin öz xülasəsi

Bakü petrolleri tüm dünyanın, bilhassa daha çok Rusya’nın iştahını kabartmıştır. Bundan dolayı Rusya’daki Bolşevik İhtilali ortaya çıktıktan hemen sonra Lenin, Bakü’yü Güney Kafkasya Bolşeviklerinin merkezi olmasına karar vermiş ve bununla ilgili olarak Ermeni Şef Stephan Şaumyan’ı 1917 Aralık ayında Kafkasların olağanüstü komiseri olarak atamıştır. Şaumyan, Azerbaycan Türklerinin bağımsızlıklarını kazanmalarını asla tasvip etmemiş ve bu düşünce onu çok rahatsız etmiştir. Şaumyan, Bakü’nün bağımsız Azerbaycan’ın başkenti olmasını içine sindirememiş hatta Ermenilerin bağımsızlığının planlarını da Bakü’de gerçekleştirmek için her türlü katliamları yapmaktan da çekinmemiştir. 30 Mart 1918 tarihinde Ermeniler tarafından Bolşeviklerin etkisiyle Bakü’de Türkler soykırıma uğrayarak Bakü savaş alanına dönmüştür. Netice itibariyle Bolşeviklerden aldıkları destekle katliamlarda sınır tanımayan Ermeniler ‘Büyük Ermenistan’ hayallerini de gerçekleştirme arzusuna girmişlerdir. Bu çalışmada 30 Mart 1918 yılında Ermeniler aracılığıyla Bolşeviklerden aldıkları destekle Bakü’deki kanlı soykırım ele alınmıştır. Ermenilerin Bolşeviklerden aldıkları yardım ve Bolşevizm etkisinin üzerinde durulmuştur. Çalışmada kullanılan kaynakların çoğunluğu Azerice ve sonrasında Rusça eserler olmak üzere diğer çeşitli tetkik eserlerden de yararlanılma yoluna gidilmiştir.