Stepan Şaumyan'ın Bakü'deki uygulamaları (1917-1918)
K. Huseynova · İstanbul Üniversitesi, 2022
Kolleksiya xülasəsi
Bakı Xalq Komissarları Sovetinin sədri Stepan Şaumyanın 1917-1918-ci illərdəki fəaliyyəti.
İstanbul Universitetində 2022-ci ildə tamamlanan dissertasiya 1917 inqilablarının Cənubi Qafqazdakı təsirlərini və bolşeviklərin Bakıda qurduğu sovet idarəsinin başına gətirilən Stepan Şaumyanın fəaliyyətini araşdırır. Şaumyanın milliləşdirmə siyasəti və Bakı neftini Rusiyaya ötürmə səyi, Azərbaycan nümayəndələrinin Cənubi Qafqaz hökuməti ilə birlikdə müxalifəti və daşnaklarla əməkdaşlıq içində müsəlmanlara qarşı zorakılıq izah olunur. Azərbaycan türklərinin yardım çağırışı ilə qurulan Qafqaz İslam Ordusunun Bakını azad etməsi dissertasiyanın yekun hissəsidir.
Mənbənin öz xülasəsi
Azerbaycan, XIX. yüzyılın başlarında Rus İmparatorluğu'nun Kafkasya'ya açılması sonucu Rusya'nın sömürgesi haline gelmiştir. Devam eden tarihsel süreçte 1917 yılında Rusya'da baş gösteren devrimlerin siyasi çalkantıları Güney Kafkasya'da siyasi durumu değiştirerek Kafkasya'yı kontrol etme girişimlerini arttırmıştır. Bolşevik Rejimi tarafından Bakü'de Sovyet yönetimi kurulmuş ve Bakü Halk Komiserleri Konsey'i oluşturularak başına Ermeni asıllı Stepan Şaumyan getirilmişti. Kamulaşatırma politikasını uygulayan Şaumyan, Bakü petrolünün Rusya'ya sorunsuz aktarılmasını sağlamaya çalışmıştır. Azerbaycan'ın önde gelen temsilcileri, gerçek siyasi hedefler için savaşmaya başlamış, Şaumyan'a karşı Güney Kafkasya Hükümetiyle birlikte hareket etmiştir. Şaumyan, iktidarı kaybetmemek için Taşnaklarla beraber hareket ederek Müslümanlar üzerinde katliamlar gerçekleştirmiştir. Osmanlı Devleti, Azerbaycan Türklerinden gelen yardım çağrıları üzerine Kafkas İslam Ordusunu kurmuştur. Stepan Şaumyan önderliğindeki Bolşevik Ermeni silahlı kuvvetlerine karşı savaşan Türk ordusu, Bakü'yü Bolşeviklerden kurtarmış ve Azerbaycan'ın toprak bütünlüğünü sağlamıştır. Bu tez, Stepan Şaumyan'ın 1917-1918 yılları arasındaki devrimci hareketteki rolünü, BHKK liderliğindeki uygulamalarını, Bolşevik politikasının Azerbaycan'ın siyasi yaşamındaki etkisini ana kaynaklar ışığında değerlendirmeyi hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: Bakü, Rusya, Stepan Şaumyan, Güney Kafkasya, Kafkas İslam Ordusu.
İndeks
- Şəxslər
- Stepan Şaumyan
- Yerlər
- BaküGüney Kafkasya
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Bakü Halk Komiserleri SovyetiTaşnaksutyunKafkas İslam OrdusuBolşevikler
Mənbənin açar sözləri
Anahtar Kelime: 19. yüzyıl = 19. century · Azerbaycan = Azerbaijan · Azerbaycan tarihi = Azerbaijan history · Azerbaycan-Bakü = Azerbaijan-Baku · Güney Kafkasya = South Caucaus · Kafkasya = Caucasus · Stephan · Stephan = Şaumyan · Türk tarihi = Turkish history · Şaumyan