Kurtuluştan Mondros Mütarekesi’ne Elviye-i Selâse’de Yaşanan Sorunlar
Selçuk Ural · Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 2014
Kolleksiya xülasəsi
Selçuk Uralın 2014-cü il məqaləsi Brest-Litovsk müqaviləsindən sonra Osmanlı idarəsinə qayıdan Elviyə-i Səlasədə (Qars, Ərdəhan, Batum) Mondros Mütarikəsinədək yaşanan inzibati, iqtisadi və sosial problemləri araşdırır.
Məqalə Rusiya idarəsi altındakı Elviyə-i Səlasənin keçirdiyi dəyişiklikləri, 3 mart 1918 Brest-Litovsk müqaviləsinin dördüncü maddəsi ilə bölgənin Osmanlı dövlətinə ilhaqını və 1918 baharındakı referendumla bu prosesin rəsmiləşməsini araşdırır. Müəllif mülki təşkilatın qurulması, əhalinin rifahı və güzəştlərlə bağlı hökumət siyasətinin müharibə şəraitində zəif qaldığını bildirir. Kolleksiya baxımından əhəmiyyəti Osmanlı dövlətini 1918 baharında Qafqazda mühüm aktora çevirən və Qafqaz İslam Ordusunun əməliyyat zəminini hazırlayan siyasi-inzibati çərçivəni göstərməsidir.
Mənbənin öz xülasəsi
Elviye-i Selâse, Rus yönetimde kaldığı süre boyunca hayatın her alanında büyük değişim geçirdi. Bu süreçte Türkler bir yandan göçe, diğer yandan hükümetin geri bırakmayı hedefleyen eğitim, kültürel ve iktisadi politikalarına karşı mücadele etmek zorunda kaldı. 3 Mart 1918’de imzalanan Brest-Litovsk Antlaşması Türk-Rus ilişkilerinin hem de bölgenin seyrini değiştirdi. Antlaşmanın dördüncü maddesi bölgenin ilhakını öngörüyordu. 1918 baharında gerçekleştirilen halk oylaması ilhakı resmileştirirken Osmanlı Devleti’ni de Kafkasya’da önemli bir aktör haline getirdi. Yeni dönemde mülki teşkilatın kurulması, halkın refahının artırılması ve bazı askeri ve idari muafiyetlerin tanınması hükümetin öncelikleri arasında yer aldı. Hükümetin aldığı önlemelerin çoğu mülki teşkilatın gerektiği gibi tesis edilememesinden dolayı zayıf kaldı. Osmanlı Devleti’nin Kafkasya’da iddialı olmasını sağlayacak programlar ise savaş şartlarından ötürü hazırlanamadı
İndeks
- Şəxslər
- Selçuk Ural
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Osmanlı Devleti
Mənbənin açar sözləri
Ardahan · Batum) · Brest-Litovsk Antlaşması · Elviye-i Selâse (Kars · Kafkasya · Osmanlı Devleti · Rusya