MakaleAçık erişimsiyasi tarihaskerî harekât

İttihat ve Terakki’nin Birinci Dünya Savaşı Yıllarında Kafkasya Politikası

Nurhan Aydın; Kübranur Öztürk · Tarih ve Günce, 2019

Koleksiyon özeti

İttihat ve Terakki'nin Birinci Dünya Savaşı yıllarındaki Kafkasya politikası ve Azerbaycan'a yardım kararı.

Tarih ve Günce dergisindeki makale, İttihat ve Terakki'nin kuruluşundan 1908'de iktidara gelişine ve Birinci Dünya Savaşı'ndaki Kafkasya politikasına uzanan bir çerçeve çizer. Kafkas Cephesi'nin açılması, Köprüköy ve Azap muharebeleri ile Sarıkamış Harekâtı, Bolşevik İhtilali sonrası Talat Paşa'nın öncülük ettiği Brest-Litovsk Barışı ve Azerbaycan'dan gelen yardım talebi üzerine Enver Paşa'nın Kafkas İslam Ordusu'nu kurması anlatılır. Harekâtın İstanbul'daki siyasi karar sürecine odaklanan genel bir değerlendirmedir.

Kaynağın kendi özeti

Bir dönemin Türk siyasetine damgasını vuranİttihat ve Terakki, kuruluşu ve faaliyetleri açısından oldukça önemlidir. İlkolarak 1889’da Mekteb-i Askeri Tıbbiye öğrencileri arasında kurulan bu cemiyet,zaman geçtikçe ülke çapında yayılarak faaliyet göstermeye başlamış ve 1908yılında iktidarı ele geçirmiştir.&nbsp;Birinci Dünya Savaşı’na girilmesi esnasında ve savaşın devamındaiktidarda bulunan İttihat ve Terakki, savaşın gidişatında ve sonraki dönemde deetkisini sürdürmüştür. İttihat ve Terakki’nin Kafkasya politikası,Birinci Dünya Savaşı yıllarında Kafkas Cephesi’nin açılması ile başlamıştır.Cephenin açılmasının ardından İttihat ve Terakki’nin en önemli üyelerinden olanEnver Paşa Harbiye Nazırı olarak atanarak bölgeye gönderilmiştir. Bölgedeyaşanan Köprüköy ve Azap Muharebeleri, Sarıkamış Harekâtı cephenin kaderininbelirlenmesi açısından oldukça önemlidir.Rusya, ülkesinde çıkan Bolşevik İhtilalisebebiyle savaştan erken ayrılmış, Osmanlı Devleti ile Rusya arasındaBrest-Litowsk Barışı yapılmış, bunda da İttihat ve Terakki’nin yöneticilerindenolan Talat Paşa öncülük etmiştir. Diğer taraftan Azerbaycan’da çıkan karışıklıksebebiyle Azerbaycan da Osmanlı Ordusu’ndan yardım istemiş, Enver Paşa daburaya kardeşi Nuri Paşa’yı göndererek Kafkas İslam Ordusu’nun kuruluşundaetkili olmuştur. Savaşın bitiminin ardından İttihat ve Terakki üyeleri yurtdışına kaçarak faaliyetlerini buradan sürdürmüşlerdir.