İstiklal ve Maarif: Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nde Azerbaycan Türk Muallimler Kurultayı (1919)
Zeynep Akarslan · Karadeniz Araştırmaları, 2025
Koleksiyon özeti
Azerbaycan Halk Cumhuriyeti döneminde 1919'da toplanan Azerbaycan Türk Muallimler Kurultayı ve millileşen eğitim politikalarını inceleyen makale.
Zeynep Akarslan'ın Karadeniz Araştırmaları'nda yayımlanan bu makalesi, Çarlık dönemindeki Ruslaştırma politikalarının ardından Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'nin eğitim alanındaki millileştirme çabalarını ele alıyor. Çalışma, 1919'da toplanan Azerbaycan Türk Muallimler Kurultayı'nda gündeme gelen eğitim kurumlarının durumu, müfredat, ders kitapları ve öğretmen hakları gibi konuları dönemin kaynaklarına dayanarak inceliyor. Koleksiyonla bağı doğrudan askerî değil; Kafkas İslam Ordusu'nun desteğiyle kurulan bağımsız Azerbaycan devletinin 1918 sonrası kurumsal ve kültürel inşasına ışık tutuyor.
Kaynağın kendi özeti
Kafkasya’nın en eski milletlerinden olan Azerbaycan Türkleri uzun yıllar Çarlık Rüsya’nın hakimiyeti altında varlığını sürdürmüş ve bu dönemde siyasi, idari, sosyal, ekonomik ve kültürel anlamda Rus etkisi altında kalmıştır. Olumsuz anlamdaki bu etki eğitim alanında da kendini göstermiştir. XIX. yüzyılın başından itibaren Çarlık Rüsya hegemonyası altında kalan Azerbaycan’da eğitim kurumları Ruslaştırılmış, Rusça eğitim dili haline getirilmiş ve Azerbaycan Türkleri milli kimliklerinden uzaklaştırılmaya çalışılmıştır. Azerbaycan Türkleri 1918 yılında bağımsızlığını ilan etmiş ve millileşme yolunda önemli adımlar atmıştır. Bu millileşme hareketi eğitim alanında da kendini göstermiş, yeni kurulan Azerbaycan Halk Cumhuriyeti önceliği eğitim meselelerine vermiş ve sorunlara çözüm bulabilmek adına kurultaylar düzenlenmiştir. Azerbaycan Türklerinin önemli aydınları bu kurultaylarda eğitim kurumlarının durumunu, yeni müfredat sistemini, okutulacak ders kitaplarını, eğitimcilerin sahip olduğu hakları ve bu hakların iyileştirilmesi meselelerini gündeme taşımışlardır. Bu çalışma, dönemin kaynakları ekseninde Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nde eğitim sorunlarını ve bu sorunlara getirilen çözüm önerilerini birinci ve ikinci elden kaynaklar ışığında ele almaktadır.
Dizin
- Kişiler
- Zeynep Akarslan
- Yerler
- AzerbaycanKafkasya
- Birlikler ve kurumlar
- Azerbaycan Halk CumhuriyetiAzerbaycan Türk Muallimler Kurultayı
Kaynağın anahtar kelimeleri
Azerbaijan · Azerbaijan Turkish Teachers · Azerbaijan Turkish Teachers' Congress · Azerbaycan · Azerbaycan Türk Muallimler Kurultayı · Azerbaycan Türk Müallimler Kurultayı · Turkish Society and Community · Türk Halkları ve Toplulukları · bağımsızlık · congress · education · eğitim · independence · kurultay