İstiklal ve Maarif: Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nde Azerbaycan Türk Muallimler Kurultayı (1919)
Zeynep Akarslan · Karadeniz Araştırmaları, 2025
Kolleksiya xülasəsi
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə 1919-cu ildə keçirilən Azərbaycan Türk Müəllimlər Qurultayını və milliləşən təhsil siyasətini araşdıran məqalə.
Zeynep Akarslanın "Karadeniz Araştırmaları" jurnalında dərc olunan bu məqaləsi Çar dövrünün ruslaşdırma siyasətindən sonra Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin təhsil sahəsindəki milliləşdirmə səylərini araşdırır. Tədqiqat 1919-cu ildə keçirilən Azərbaycan Türk Müəllimlər Qurultayında müzakirə olunan təhsil müəssisələrinin vəziyyəti, kurikulum, dərsliklər və müəllim hüquqları kimi məsələləri dövrün mənbələri əsasında nəzərdən keçirir. Kolleksiya ilə əlaqəsi birbaşa hərbi deyil; Qafqaz İslam Ordusunun dəstəyi ilə qurulan müstəqil Azərbaycan dövlətinin 1918-dən sonrakı institusional və mədəni quruculuğuna işıq salır.
Mənbənin öz xülasəsi
Kafkasya’nın en eski milletlerinden olan Azerbaycan Türkleri uzun yıllar Çarlık Rüsya’nın hakimiyeti altında varlığını sürdürmüş ve bu dönemde siyasi, idari, sosyal, ekonomik ve kültürel anlamda Rus etkisi altında kalmıştır. Olumsuz anlamdaki bu etki eğitim alanında da kendini göstermiştir. XIX. yüzyılın başından itibaren Çarlık Rüsya hegemonyası altında kalan Azerbaycan’da eğitim kurumları Ruslaştırılmış, Rusça eğitim dili haline getirilmiş ve Azerbaycan Türkleri milli kimliklerinden uzaklaştırılmaya çalışılmıştır. Azerbaycan Türkleri 1918 yılında bağımsızlığını ilan etmiş ve millileşme yolunda önemli adımlar atmıştır. Bu millileşme hareketi eğitim alanında da kendini göstermiş, yeni kurulan Azerbaycan Halk Cumhuriyeti önceliği eğitim meselelerine vermiş ve sorunlara çözüm bulabilmek adına kurultaylar düzenlenmiştir. Azerbaycan Türklerinin önemli aydınları bu kurultaylarda eğitim kurumlarının durumunu, yeni müfredat sistemini, okutulacak ders kitaplarını, eğitimcilerin sahip olduğu hakları ve bu hakların iyileştirilmesi meselelerini gündeme taşımışlardır. Bu çalışma, dönemin kaynakları ekseninde Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nde eğitim sorunlarını ve bu sorunlara getirilen çözüm önerilerini birinci ve ikinci elden kaynaklar ışığında ele almaktadır.
İndeks
- Şəxslər
- Zeynep Akarslan
- Yerlər
- AzerbaycanKafkasya
- Hərbi hissələr və qurumlar
- Azerbaycan Halk CumhuriyetiAzerbaycan Türk Muallimler Kurultayı
Mənbənin açar sözləri
Azerbaijan · Azerbaijan Turkish Teachers · Azerbaijan Turkish Teachers' Congress · Azerbaycan · Azerbaycan Türk Muallimler Kurultayı · Azerbaycan Türk Müallimler Kurultayı · Turkish Society and Community · Türk Halkları ve Toplulukları · bağımsızlık · congress · education · eğitim · independence · kurultay