Birinci Dünya Savaşı Yıllarında Dersim [1914-1918]
Ersoy Zengin · Journal of Ottoman Civilization Studies, 2025
Koleksiyon özeti
Ersoy Zengin'in Birinci Dünya Savaşı yıllarında (1914-1918) Dersim mutasarrıflığındaki askerî, idari ve aşiret meselelerini inceleyen makalesi.
Makale, Osmanlı Devleti'nin tam nüfuz kuramadığı Dersim mutasarrıflığının Doğu (Kafkas) Cephesi'ne yapılan ikmal hatları üzerindeki stratejik konumunu, bölgeden asker temininin sınırlılığını ve 8 Mart 1916'da başlayıp mayısta bastırılan isyanı ele alır. 1917'de Rus ordusunun çekilmesiyle dengelerin değişmesi ve Dersim aşiretlerinin Osmanlı ordusunda milis olarak görev alması, 1918'de Erzincan çevresindeki harekâtla ilişkilendirilir. Kafkas İslam Ordusu doğrudan konu edilmez; kayıt, 1918 Kafkas harekâtının Anadolu'daki geri cephe ve ikmal bağlamına dolaylı ışık tutar.
Kaynağın kendi özeti
Birinci Dünya Savaşı yıllarında önemli hadiselerin yaşandığı Dersim mutasarrıflığı Osmanlı Devleti’nin nüfuzunu tam olarak tesis edemediği bir yerdi. Savaş yıllarında Doğu Cephesine yapılan ikmal Dersim üzerinden ve çevresinden yapıldığından stratejik konuma sahipti. Osmanlı idarecileri Dersim’den oldukça az miktarda asker temin etmişlerdi. Esasen Osmanlı idarecileri Dersim’den asker temin etmekten çok Doğu Cephesi’ne Elaziz ve Sivas’tan yapılan sevkiyatın Dersimliler tarafından sekteye uğratılmamasını hedeflemişlerdi. Bu hedefe 1916 yılının mart ayına kadar büyük oranda ulaşılmış olsa da 8 Mart 1916’da Doğu Dersim’de başlayan isyan Osmanlı Devleti’ni çok zor bir durumda bıraktı. Bu isyan Erzincan’a doğru ilerleyen Rus birliklerinin işini kolaylaştırdı. Osmanlı askeri kuvvetleri 1916 yılının mayıs ayında isyanı bastırdı. İlerleyen zamanda bölgede dengeler Osmanlı Devleti’nin lehine gelişti. 1917 yılında Rusya’da yaşanan iç karışıklıklar sonucunda Rus ordusu Doğu Anadolu’dan çekilmeye başladı. Dersim aşiretleri 1917 yılının ikinci yarısından itibaren Osmanlı ordusunda milis olarak yerlerini aldılar. Dersim milisleri, 1918 yılında Ermeni birliklerinin işgali altında bulunan Erzincan ve Erzurum’un kurtuluşunda bulundular.
Dizin
- Kişiler
- Ersoy Zengin
- Birlikler ve kurumlar
- Osmanlı OrdusuDersim milisleri
Kaynağın anahtar kelimeleri
Alevilik · Alevism · Aşiretler · Birinci Dünya Savaşı · Caucasus Front · Dersim · Kafkas Cephesi · Tribes · World War I