TADİV
MəqaləAçıq girişhərbi əməliyyatsiyasi tarixsosial tarix

Birinci Dünya Savaşı Yıllarında Dersim [1914-1918]

Ersoy Zengin · Journal of Ottoman Civilization Studies, 2025

Mənbəyə keç ↗

Kolleksiya xülasəsi

Ersoy Zenginin Birinci Dünya Müharibəsi illərində (1914-1918) Dərsim mutəsərrifliyindəki hərbi, inzibati və tayfa məsələlərini araşdıran məqaləsi.

Məqalə Osmanlı dövlətinin tam nəzarət qura bilmədiyi Dərsim mutəsərrifliyinin Şərq (Qafqaz) Cəbhəsinə gedən təchizat xətləri üzərindəki strateji mövqeyini, bölgədən əsgər toplanmasının məhdudluğunu və 8 mart 1916-da başlayıb mayda yatırılan üsyanı təhlil edir. 1917-də rus ordusunun geri çəkilməsi ilə vəziyyətin dəyişməsi və Dərsim tayfalarının Osmanlı ordusunda milis kimi iştirakı 1918-ci ildə Ərzincan ətrafındakı əməliyyatlarla əlaqələndirilir. Qafqaz İslam Ordusu birbaşa mövzu deyil; qeyd 1918 Qafqaz əməliyyatının Anadoludakı arxa cəbhə kontekstinə dolayı işıq salır.

Mənbənin öz xülasəsi

Birinci Dünya Savaşı yıllarında önemli hadiselerin yaşandığı Dersim mutasarrıflığı Osmanlı Devleti’nin nüfuzunu tam olarak tesis edemediği bir yerdi. Savaş yıllarında Doğu Cephesine yapılan ikmal Dersim üzerinden ve çevresinden yapıldığından stratejik konuma sahipti. Osmanlı idarecileri Dersim’den oldukça az miktarda asker temin etmişlerdi. Esasen Osmanlı idarecileri Dersim’den asker temin etmekten çok Doğu Cephesi’ne Elaziz ve Sivas’tan yapılan sevkiyatın Dersimliler tarafından sekteye uğratılmamasını hedeflemişlerdi. Bu hedefe 1916 yılının mart ayına kadar büyük oranda ulaşılmış olsa da 8 Mart 1916’da Doğu Dersim’de başlayan isyan Osmanlı Devleti’ni çok zor bir durumda bıraktı. Bu isyan Erzincan’a doğru ilerleyen Rus birliklerinin işini kolaylaştırdı. Osmanlı askeri kuvvetleri 1916 yılının mayıs ayında isyanı bastırdı. İlerleyen zamanda bölgede dengeler Osmanlı Devleti’nin lehine gelişti. 1917 yılında Rusya’da yaşanan iç karışıklıklar sonucunda Rus ordusu Doğu Anadolu’dan çekilmeye başladı. Dersim aşiretleri 1917 yılının ikinci yarısından itibaren Osmanlı ordusunda milis olarak yerlerini aldılar. Dersim milisleri, 1918 yılında Ermeni birliklerinin işgali altında bulunan Erzincan ve Erzurum’un kurtuluşunda bulundular.

İndeks

Şəxslər
Ersoy Zengin
Yerlər
DersimErzincanElazizSivasDoğu Anadolu
Hərbi hissələr və qurumlar
Osmanlı OrdusuDersim milisleri
Hadisələr
Birinci Dünya Savaşı (1914-1918)1916 Dersim İsyanı (8 Mart 1916)

Mənbənin açar sözləri

Alevilik · Alevism · Aşiretler · Birinci Dünya Savaşı · Caucasus Front · Dersim · Kafkas Cephesi · Tribes · World War I