MakaleAçık erişimaskerî harekâtsiyasi tarih

I. Dünya Savaşı’nda Azerbaycan ve Dağıstan Harekâtı’nın Stratejik Önemi

Tarih Okulu Dergisi, 2019

Koleksiyon özeti

Birinci Dünya Savaşı'nda Azerbaycan ve Dağıstan Harekâtı'nın stratejik önemi.

Tarih Okulu Dergisi'ndeki makale, Bolşevik ayaklanmalarla sarsılan Rusya'nın çekilmesiyle oluşan otorite boşluğunda Ermenilerin Azerbaycan'da katliamlara girişmesi ve halkın Osmanlı'dan yardım istemesi üzerine Enver Paşa'nın harekât kararını anlatır. Kafkas İslam Ordusu'nun iki hedefi olduğu belirtilir: Bakü petrolleri üzerindeki İngiliz tehdidine son verip petrolü Azerbaycan halkına teslim etmek ve Kazak ile Bolşevik baskısı altındaki Dağıstan'ı özgürleştirmek. Her iki hedefe ulaşıldığı, ancak mütareke gereği kazanımlardan vazgeçildiği sonucuna varılır.

Kaynağın kendi özeti

Bolşevik ayaklanmalarla sarsılan Çarlık Rusya, Boğazlardan yardım alamayınca askeri açıdan zor durumda kaldı. Bölgede ortaya çıkan otorite boşluğundan yararlanan Ermeniler Ruslardan kalan silahlarla büyük bir tehlike oluşturmaya başladı. Ermenilerin kısa bir süre içinde Azerbaycan’da katliamlara girişmesi üzerine, bölge halkı Osmanlı Devleti’nden yardım istedi. Bu yardım talebi Enver Paşa’nın bölgeye bir askeri harekât kararı almasında etkili oldu. Enver Paşa’nın emriyle kurulan Kafkas İslam Ordusu’nun bölgeye yönelik başlattığı harekâtın iki hedefi vardı. Birincisi, Bakü petrolleri üzerindeki İngiliz tehdidine son vermek ve gerçek sahipleri olan Azerbaycan halkına teslim etmekti. İkincisi ise, Kazak ve Bolşevik zulmü altında yaşayan Dağıstan’ı özgürlüğüne kavuşturmaktı. Azerbaycan ve Dağıstan Harekâtı sonucunda Azerbaycan ve Dağıstan kurtarılarak bağımsızlıklarına kavuşturuldu. Savaşın Osmanlı Devleti’nin aleyhine sonuçlanması üzerine elde edilmiş olan bu kazanımlardan imzalanan mütareke gereği vazgeçildi.