MəqaləAçıq girişhərbi əməliyyatsiyasi tarix

I. Dünya Savaşı’nda Azerbaycan ve Dağıstan Harekâtı’nın Stratejik Önemi

Tarih Okulu Dergisi, 2019

Kolleksiya xülasəsi

I Dünya müharibəsində Azərbaycan və Dağıstan əməliyyatının strateji əhəmiyyəti.

Tarih Okulu Dergisi-ndəki məqalə bolşevik üsyanları ilə sarsılan Rusiyanın çəkilməsi ilə yaranan hakimiyyət boşluğunda ermənilərin Azərbaycanda qırğınlara başlaması və xalqın Osmanlıdan yardım istəməsi üzərinə Ənvər Paşanın əməliyyat qərarını izah edir. Qafqaz İslam Ordusunun iki hədəfi göstərilir: Bakı nefti üzərindəki ingilis təhdidinə son qoyub nefti Azərbaycan xalqına təhvil vermək və kazak-bolşevik təzyiqi altındakı Dağıstanı azad etmək.

Mənbənin öz xülasəsi

Bolşevik ayaklanmalarla sarsılan Çarlık Rusya, Boğazlardan yardım alamayınca askeri açıdan zor durumda kaldı. Bölgede ortaya çıkan otorite boşluğundan yararlanan Ermeniler Ruslardan kalan silahlarla büyük bir tehlike oluşturmaya başladı. Ermenilerin kısa bir süre içinde Azerbaycan’da katliamlara girişmesi üzerine, bölge halkı Osmanlı Devleti’nden yardım istedi. Bu yardım talebi Enver Paşa’nın bölgeye bir askeri harekât kararı almasında etkili oldu. Enver Paşa’nın emriyle kurulan Kafkas İslam Ordusu’nun bölgeye yönelik başlattığı harekâtın iki hedefi vardı. Birincisi, Bakü petrolleri üzerindeki İngiliz tehdidine son vermek ve gerçek sahipleri olan Azerbaycan halkına teslim etmekti. İkincisi ise, Kazak ve Bolşevik zulmü altında yaşayan Dağıstan’ı özgürlüğüne kavuşturmaktı. Azerbaycan ve Dağıstan Harekâtı sonucunda Azerbaycan ve Dağıstan kurtarılarak bağımsızlıklarına kavuşturuldu. Savaşın Osmanlı Devleti’nin aleyhine sonuçlanması üzerine elde edilmiş olan bu kazanımlardan imzalanan mütareke gereği vazgeçildi.