MəqaləAçıq girişhərbi əməliyyatsiyasi tarixmətbuatdiplomatiya

İstikbâl gazetesi'ne göre Doğu cephesi'nde Türk- Ermeni savaşı (1920)

Karadeniz İncelemeleri Dergisi, 2014

Kolleksiya xülasəsi

Trabzonda nəşr olunan İstikbâl qəzetinin 1920-ci il Şərq Cəbhəsindəki Türk-Erməni əməliyyatına dair xəbər və şərhlərini araşdıran məqalə.

Məqalə Milli Mübarizə dövründə Kazım Qarabəkirin komandanlığı altındakı 15-ci Korpusun 1920-ci ildə Ermənistana qarşı apardığı əməliyyatı və Gümrü Müqaviləsi ilə nəticələnən prosesi Trabzonda çıxan İstikbâl qəzetinin xəbər və şərhləri əsasında araşdırır. Fon olaraq Bolşevik İnqilabından sonra rus ordusunun geri çəkilməsi, türk ordusunun Qafqaza irəliləməsi və Mondros Barışığı ilə geri çəkilmə təsvir olunur. Kolleksiya baxımından sənəd birbaşa Qafqaz İslam Ordusunu deyil, 1918-dən sonrakı hadisələrin davamını və mətbuatdakı əksini göstərir.

Mənbənin öz xülasəsi

Milli Mücadelenin kazanılmasında Doğu Cephesi önemlidir. Gerek İtilâf Devletleri gerekse Bolşevik Rusya, Doğu Anadoluda bir Ermenistan Devleti kurulmasını tasarlamışlardı. Birinci Dünya Savaşında Rusyada Bolşevik İhtilali çıkınca Rus ordusu bölgeden çekilmiştir. Ardından Türk ordusu Kafkaslara kadar ilerlemişti. Fakat Mondros Mütarekesi ile Osmanlı Devleti, Birinci Dünya Savaşı öncesi sınırlara çekilmiştir. Türk ordusunun terk ettiği yerlerden Kars ve çevresi Ermeniler tarafından işgal edilmiştir. Ermeniler, işgal bölgelerini genişletmeye çalışmışlardı. Fakat 15. Kolordu Kumandanı Kazım Karabekir Paşa emrindeki Türk ordusu Ermenilere karşı harekâta başlamıştır. Kısa süre içinde Ermeniler yenilgiye uğratılmış ve Gümrü Antlaşması imzalanmıştır. Doğu Anadoludaki bu harekât Trabzonda da yakından takip edilmiştir. Trabzon kamuoyu harekâta dair bilgi haber ve yorumları şehirde zamanın en önemli gazetesi İstikbâlden takip etmiştir. Bu çalışmada Doğu Anadoludaki harekâtın ve zaferin Trabzonda İstikbâl gazetesine yansımaları ortaya konmaya çalışılacaktır.