Birinci Genel Savaştan Sonra Yapılan Barış Antlaşmalarımız II
Hikmet Bayur · Belleten, 1965
Koleksiyon özeti
Hikmet Bayur'un Belleten'de yayımlanan, I. Dünya Savaşı sonrası barış antlaşmaları ile gizli antlaşmalar ve 1918 Kafkas-Ermeni meselesini ele alan makalesinin ikinci bölümü.
Hikmet Bayur'un 1965'te Belleten'de yayımlanan bu makalesi, I. Dünya Savaşı sonrasında Osmanlı Devleti'ni ilgilendiren barış antlaşmalarını ve savaş dönemi gizli antlaşmalarını inceler. Özet kısmında Bolşeviklerin Kasım 1917'de gizli antlaşmaları yayımlaması, Lenin ve Stalin imzalı 13 Ocak 1918 tarihli "13 sayılı dekre" ile Kafkas Ermenistanı ve Doğu Anadolu'da referandum ile Ermeni hükümeti-milisi kurulması öngörüsü tartışılır; yazar bu düzenlemenin ciddiyetsizliğini savunur ve dönemin Doğu Anadolu'daki olaylarına ilişkin kendi nitelemelerini kullanır. Koleksiyon açısından değeri, 1918 Kafkas İslam Ordusu harekâtının öncesindeki Rus çekilmesi, Ermeni meselesi ve diplomatik çerçeveye ışık tutmasıdır.
Kaynağın kendi özeti
Bilindiği gibi Bolşevikler Rusya'da iktidara geldikten az sonra gizli antlaşmaları 23 ve 24 Kasım 1917’de yayınlamış ve red ettiklerini açıklamışlardı. Ancak çok geçmeden 13 Ocak 1918'de Lenin ve Stalin imzasiyle yayınlanan "13 sayılı dekre", yani irade ile Kafkas Ermenistaniyle, Osmanlı Ermenistan'ı dedikleri Doğu Anadolu illerimizde, yerinden oynatılmış halk yerlerine döndükten sonra, bir referandum yapılmasının ve daha sonuncunun ne olacağı bilinmeden bir Ermeni hükümetiyle milis'i kurulmasının kendilerince gerektiği açıklanmıştı. Bir Ermeni milisine dayanacak bir Ermeni Hükümetinin yönetimi altında yapılacak referandumun hiçbir ciddiyeti olmayacağı besbelli idi ve o sıralarda Ermeniler, Rus ordusu eridikçe Doğu Anadolu'da Müslüman avına çıkmış bulunuyorlardı.
Dizin
- Birlikler ve kurumlar
- Bolşevikler
- Olaylar
- Bolşevik İhtilali (1917)
Kaynağın anahtar kelimeleri
Barış Antlaşmaları · Gizli Antlaşmalar · I. Dünya Savaşı · Late Modern Ottoman History · Osmanlı-Avrupa İlişkileri · Rusya Sarı Kitap · Wilson İlkeleri · Yakınçağ Osmanlı Tarihi